Undov, taqlid va modal so‘zlar
Undov so‘zlar so‘zlovchining his-hayajonini bildiradi: voy, eh, ofarin, hoy. Taqlid so‘zlar tovush yoki harakat-holatga taqlid qiladi va ko‘pincha juft yoki takror holda keladi: shildir-shildir, yalt-yult, g‘ir-g‘ir. Modal so‘zlar so‘zlovchining fikriga munosabatini bildiradi: albatta, shubhasiz, ehtimol, afsuski, shekilli. Bu uchala guruh alohida so‘z turkumlari hisoblanadi, chunki ular ot, sifat kabi tushunchani nomlamaydi, yordamchi so‘zlardek ham emas. Ba’zan ular ot vazifasida qo‘llanadi va qo‘shimcha oladi: «g‘ichir-g‘ichirni eshitdim».
| Guruh | Ma’nosi | Misol |
|---|---|---|
| undov | his-hayajon | eh, ofarin |
| taqlid | tovush, holat | g‘ir-g‘ir, taq-tuq |
| modal | so‘zlovchining munosabati | shekilli |
Ovozli xabarda siz xursandligingizni qisqa undov so‘z bilan bildirasiz va tovushlarni taqlid qilasiz, xabar jonli chiqadi. Rasmiy xatda esa bunday so‘zlar kam bo‘ladi.
Dublyaj aktyorlari, bolalar yozuvchilari va komiks ijodkorlari undov va taqlid so‘zlardan ko‘p foydalanadi.
Atrofingizdagi bitta tovushni diqqat bilan eshiting va uni ovoz chiqarib taqlid so‘z bilan ayting.
Tovushlar teatri: guruhlar yomg‘ir, shamol yoki bozor manzarasini taqlid so‘zlar bilan «ovozlashtiradi», boshqalar qaysi so‘zlar ishlatilganini topadi.