ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Mustaqil, yordamchi va alohida so‘zlar

Darslar 3–5 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
5

Undov, taqlid va modal so‘zlar

Darslik: 10-bet
MaqsadUndov, taqlid va modal so‘zlarni ajratish va ularning ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
undov so‘z · interjectiontaqlid so‘z · imitative wordmodal so‘z · modal wordhis-hayajon · emotion
Tushuntirish

Undov so‘zlar so‘zlovchining his-hayajonini bildiradi: voy, eh, ofarin, hoy. Taqlid so‘zlar tovush yoki harakat-holatga taqlid qiladi va ko‘pincha juft yoki takror holda keladi: shildir-shildir, yalt-yult, g‘ir-g‘ir. Modal so‘zlar so‘zlovchining fikriga munosabatini bildiradi: albatta, shubhasiz, ehtimol, afsuski, shekilli. Bu uchala guruh alohida so‘z turkumlari hisoblanadi, chunki ular ot, sifat kabi tushunchani nomlamaydi, yordamchi so‘zlardek ham emas. Ba’zan ular ot vazifasida qo‘llanadi va qo‘shimcha oladi: «g‘ichir-g‘ichirni eshitdim».

GuruhMa’nosiMisol
undovhis-hayajoneh, ofarin
taqlidtovush, holatg‘ir-g‘ir, taq-tuq
modalso‘zlovchining munosabatishekilli
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ovozli xabarda siz xursandligingizni qisqa undov so‘z bilan bildirasiz va tovushlarni taqlid qilasiz, xabar jonli chiqadi. Rasmiy xatda esa bunday so‘zlar kam bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Dublyaj aktyorlari, bolalar yozuvchilari va komiks ijodkorlari undov va taqlid so‘zlardan ko‘p foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Atrofingizdagi bitta tovushni diqqat bilan eshiting va uni ovoz chiqarib taqlid so‘z bilan ayting.

Namunalar
«Voy, qanday go‘zal manzara!» — «voy» undov so‘z (hayrat).
«Daryo shildir-shildir oqardi» — taqlid so‘z; «Ehtimol, ertaga yomg‘ir yog‘ar» — «ehtimol» modal so‘z (taxmin).
Sinfda faoliyat

Tovushlar teatri: guruhlar yomg‘ir, shamol yoki bozor manzarasini taqlid so‘zlar bilan «ovozlashtiradi», boshqalar qaysi so‘zlar ishlatilganini topadi.

Mashq
1
Ajrating: hoy, pitir-pitir, albatta, afsuski, evoh, jiring-jiring.
2
«Shubhasiz, g‘alaba bizniki bo‘ladi» gapida «shubhasiz» qanday ma’no bildiradi?
3
Takror yoki juft holda keladigan alohida so‘zlar qaysi?
4
Nima uchun undov va modal so‘zlar bir-biridan farq qiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinov zaryadi uchun tayanchHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →