Matn va lug‘atlar bilan ishlash
Abdulla Qodiriyning «O‘tkan kunlar» romanidan olingan parchada savdogarlar va musofirlar to‘xtaydigan katta saroy (karvonsaroy) tasvirlanadi. Kunduzi odamlar ish bilan band, kechqurun esa hujralarda ovqat pishirilib, saroy gavjum va shovqinli bo‘lib qoladi. Muallif saroyning to‘ridagi bir hujrani boshqalaridan ko‘rkamligi bilan ajratib ko‘rsatadi. Matnda hozirgi me’yordan farq qiladigan shakllar uchraydi: qurilg‘an — qurilgan, ko‘b — ko‘p, ila — bilan. Ba’zi so‘zlarning ma’nosi o‘zgargan: «hujra» avval madrasa yoki karvonsaroydagi xonani bildirgan, hozir har qanday kichik xonaga ham aytiladi. Ma’noning kengayishi va torayishi til taraqqiyotining belgisidir; bunday so‘zlar lug‘at bilan tekshiriladi.
Eski matnda ko‘rgan so‘z hozir boshqacha yoziladi yoki ma’nosi o‘zgargan. Tarjimon bunday so‘zga duch kelganda ehtiyotkor bo‘ladi.
Tarixchilar, tarjimonlar va tilshunoslar so‘z ma’nosi vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishini hisobga oladi.
Bitta eski maqolni toping va unda hozir boshqacha eshitiladigan so‘zni belgilang.
Eski-yangi so‘zlar jadvali: guruhlar parchadagi 6 ta so‘zni «hozirgi shakl» va «ma’no» ustuniga yozadi.