ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sodda va murakkab kesim; bog‘lamalar; Qodiriy matni

Darslar 36–38 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
37

Bog‘lamalar

Darslik: 55–56-betlar
MaqsadBog‘lama tushunchasi va uning kesim tarkibidagi vazifasi.
Yangi so‘zlar
bog‘lama · copulaega · subjectzarur · necessarylozim · proper, due
Tushuntirish

Ot kesimning tarkibiga kirib, uni ega bilan bog‘lashga xizmat qiladigan yordamchi so‘z bog‘lama deyiladi. Bu vazifada edi, ekan, emish, bo‘lmoq, hisoblanmoq, sanalmoq hamda kerak, zarur, darkor, lozim so‘zlari keladi. Bog‘lama kesimga turli ma’no qo‘shadi: edi — o‘tgan zamon («Uy katta edi»), ekan — keyin bilinganlik («Ukam uyda ekan»), emish — eshitilganlik, kerak, lozim — zarurat. Bog‘lama ishtirok etgan kesim murakkab kesim hisoblanadi. Edi, ekan, emish oldingi so‘zga qo‘shib ham yozilishi mumkin: «katta edi» — «kattaydi».

ediekanemishto‘liqsiz fe’lbo‘lmoqhisoblanmoqsanalmoqfe’l bog‘lamaSabr qilishzarur.kerak, zarur,lozim, darkorBog‘lama
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kimdir yangi xabarni eshitib, «bu rost ekan» deydi. «Ekan» so‘zi gapiruvchi buni hozirgina bilganini bildiradi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar, tarjimonlar va suhbatdoshlar bog‘lama yordamida gapiruvchining munosabatini ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta gapni «ekan» bilan va usiz ayting va ma’no farqini seping.

Namunalar
«Majlis ertaga ekan» — ekan bog‘lamasi gapiruvchi buni endi bilganini bildiradi.
«Sabr qilish zarur», «Kitob o‘qish lozim», «Bu ishda sinchkov bo‘lish kerak.»
Sinfda faoliyat

Bog‘lamani toping: o‘qituvchi 6 ta gap o‘qiydi, o‘quvchilar bog‘lamasi bor gapda qo‘l ko‘taradi.

Mashq
1
«Havo issiq edi» gapida bog‘lamani toping.
2
Bog‘lama sifatida keladigan 5 ta so‘z ayting.
3
«Kitob o‘qish» ga bog‘lama qo‘shib, gap tuzing.
4
Nima uchun «Bola maktabda» emas, «Bola maktabda edi» da bog‘lama kerak bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIliq quti: ferment tajribasi uchun izolyatsiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →