ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi8-sinf · 17-hafta

Iliq quti: ferment tajribasi uchun izolyatsiya

🎯 Missiya: Ferment tajribasidagi iliq suv 30 daqiqada 35 °C dan pastga tushmasligi uchun qaysi izolyatsiya materialini tanlaymiz?

Dushanba

Sinf rahbariQishki ta’tildan keyingi birinchi hafta! Bahordagi ixtirochilar yarmarkasiga maktab ko‘rik-tanlovi orqali tanlanamiz. Missiya: biologiya laboratoriyasi uchun issiqlik saqlovchi quti.
AnvarTexnologiyadan: to‘rt bosqichli — ro‘yxatdan o‘tish, bilim sinovi, mustaqil ijodiy ish va amaliy topshiriq.
MalikaDastlabki uch bosqich 50 ball: anketa 5, bilim 20, ijodiy ish 25. To‘rtinchi ham 50: mavzuga mosligi 5, ish joyi 10, texnologik xaritaga amal 15, originallik 10, xavfsizlik 10.
Jasur5 + 20 + 25 = 50 va 5 + 10 + 15 + 10 + 10 = 50, jami 100 ball. mezonlarni oldindan e’lon qiladi.
ZarinaDavlat-huquqdan: hakamlar sudyalar kabi mustaqil bo‘lishi kerak. Odil sudlovni faqat sud amalga oshiradi, sudya faqat qonunga bo‘ysunadi, ishiga aralashish taqiqlanadi.
AnvarSudlar tizimi: Konstitutsiyaviy sud, Oliy sud, viloyat va tuman (shahar) sudlari, iqtisodiy va ma’muriy sudlar. Konstitutsiyaviy sud qonunlarning Konstitutsiyaga mosligini tekshiradi.
TexnologiyaDavlat va huquq asoslari

Qulf 1: Ko‘rik-tanlov qoidalari

Topshiriq: Amaliy bosqichda qaysi mezon eng ko‘p ball beradi?

🔑 Kalit: Ko‘rik-tanlov 100 ball: amaliy bosqichda texnologik xaritaga amal 15, xavfsizlik 10 ball. Mezonlar oldindan ma’lum.

ZarinaOna tilidan: Abdulla Qodiriyning «O‘tkan kunlar» romanidan parcha bilan ishlaymiz. Eski shakllarni hozirgicha o‘qiymiz: qurilg‘an — qurilgan, ko‘b — ko‘p, ila — bilan.
AnvarSo‘z ma’nosi o‘zgargan: avval madrasa yoki saroydagi xona edi, endi har qanday kichik xona. Ma’noning kengayishi va torayishi — til rivoji belgisi.
MalikaKesim ibora yoki kengaygan birikma bilan ham ifodalanadi: «Jamoamiz besh kishidan iborat» — kesim «besh kishidan iborat» yaxlit.
JasurIbora ko‘chma ma’noli: «ko‘zi o‘ynadi» — xursand bo‘ldi, «yuragi dov bermadi» — jur’at etmadi. Bunday kesim murakkab hisoblanadi.
ZarinaOg‘zaki nutq sinovi: reja (kirish, asosiy qism, xulosa), aniq talaffuz, me’yoriy ovoz, pauza va ohang. Men «Sabr»ni tanladim.
AnvarRuscha: ega va kesim — grammatik asos. Ikkalasi bosh kelishikdagi ot bo‘lib, bog‘lama tushsa, tire qo‘yiladi: «Наша команда — изобретатели».
Ona tiliRus tili

Qulf 2: Matn, ibora va nutq

Topshiriq: Qaysi gapda tire to‘g‘ri qo‘yilgan?

Seshanba

Sinf rahbariBiologiyadan 4-laboratoriya ishi: so‘lak fermentining kraxmalga ta’siri. O‘qituvchi to‘rtta probirkani tayyorlaydi.
AnvarHammasiga kraxmal eritmasi quyilgan. 1-probirkada so‘lak yo‘q (nazorat), 2-da so‘lak va muz, 3-da so‘lak va bir necha tomchi yumshoq kislota, 4-da so‘lak va taxminan 37 °C li iliq suv.
Malika20–30 daqiqadan keyin o‘qituvchi ni tomizadi. Kraxmal bor joyda ko‘k-binafsha rang paydo bo‘ladi.
Jasur1, 2 va 3-probirka ko‘karadi — kraxmal parchalanmagan. 4-probirka o‘zgarmaydi yoki juda sust: kraxmal parchalangan.
ZarinaXulosa: so‘lak fermenti iliq haroratda faol, sovuqda va kislotali muhitda esa yo‘q. Demak, 4-probirka suvi 30 daqiqa iliq turishi kerak!
Sinf rahbariGigiyena: ovqatdan oldin va hojatxonadan keyin qo‘lni sovun bilan yuving, toza yoki qaynatilgan suv iching, meva-sabzavotni yaxshilab yuving, ovqatni yopib saqlang.
Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Qulf 3: Ferment va harorat

Topshiriq: Qaysi probirkada kraxmal parchalandi (yod ko‘k tus bermadi)?

🔑 Kalit: Ferment taxminan 37 °C iliq suvda kraxmalni parchalaydi; sovuqda va kislotada kraxmal qoladi. Suv kamida 35 °C da turishi kerak.

MalikaQuti 30 × 20 × 20 sm. Sirti: 2 · (30·20 + 30·20 + 20·20) = 2 · 1 600 = 3 200 sm² = 32 dm².
AnvarIzolyatsiyaga 5 000 so‘m. Paxta 90 so‘m/dm²: 90x ≤ 5 000. Musbat 90 ga bo‘lsak ishora o‘zgarmaydi: x ≤ 55,5 dm².
JasurKo‘pikplast 200 so‘m/dm²: 200x ≤ 5 000, x ≤ 25 dm². 25 < 32, demak yetmaydi.
Zarina tengsizliklar: hadni ishorasini almashtirib ko‘chirsak ham teng kuchli. Manfiyga bo‘lsak ishora teskarisiga o‘zgaradi: −2x < 10 dan x > −5.
AnvarGeometriya: burchak parchalari — katetlari 12 va 9 sm to‘g‘ri burchakli uchburchak. Yuzi S = ½ · 12 · 9 = 54 sm².
MalikaUchburchak medianasi uni teng yuzli ikki uchburchakka bo‘ladi: 54 : 2 = 27 sm².
JasurYorliq — romb: diagonallari 24 va 10 sm, yuzi S = 24 · 10 : 2 = 120 sm².
AlgebraGeometriya

Qulf 4: Quti va tengsizlik

Topshiriq: 200x ≤ 5 000 tengsizlikning yechimi qaysi?

🔑 Kalit: Quti sirti 32 dm², izolyatsiyaga 5 000 so‘m: paxta 90x ≤ 5 000 dan x ≤ 55,5 (yetadi); ko‘pikplast 200x ≤ 5 000 dan x ≤ 25 (yetmaydi).

Chorshanba

AnvarSinov: 40 °C li iliq suv (kattalar quygan, qaynoq emas) to‘rtta qutida 30 daqiqa turdi. Izolyatsiyasiz quti — 29 °C, gazeta — 33 °C, paxta — 36 °C, ko‘pikplast — 37 °C.
ZarinaNatijalarni jadvalga yozib, «Bu kompyuter»dagi «Hujjatlar» ichida «Quti sinovi» papkasini yaratdim: bo‘sh joyda o‘ng tugma, Yangi, Papka (yoki Ctrl+Shift+N).
AnvarNomini F2 bilan o‘zgartiramiz, nusxa — Ctrl+C, joylash — Ctrl+V. Delete fayl ga tushiradi, Shift+Delete esa butunlay o‘chiradi — ehtiyot bo‘lamiz.
MalikaIqtisod: yaxshi besh bosqichda olinadi: muammo, variantlar, mezonlar, har variantni baholash, eng ko‘p «+» li variantni tanlash.
JasurMezonlarimiz: narx (5 000 so‘mdan oshmasin), iliqlikni saqlash (35 °C dan past tushmasin), foydalanish oson. Belgilar: «+», «–», «0», «?».
AnvarNarxlar: 32 dm² uchun paxta 90 · 32 = 2 880 so‘m, ko‘pikplast 200 · 32 = 6 400 so‘m, gazeta bepul.
Hamma jadvalni «Quti sinovi» papkasiga ham nusxalab qo‘ydim.
InformatikaIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 5: Sinov natijalari va mezonlar

Topshiriq: Qaysi tugmalar fayllarni Savatga tushirmasdan butunlay o‘chiradi?

🔑 Kalit: 40 °C dan 30 daqiqada: izolyatsiyasiz 29 °C, gazeta 33 °C, paxta 36 °C, ko‘pikplast 37 °C. Talab: kamida 35 °C.

ZarinaOur school film club is planning a review evening. Describing people: “a tall boy with short dark hair”, “a girl with green eyes”.
AnvarCharacter adjectives: brave, shy, honest, hardworking, helpful, proud, lazy, creative.
MalikaComparison: “Anvar is as hardworking as Zarina.” “Jasur is not as shy as Malika.”
Jasur-ing adjectives describe the thing, -ed adjectives describe the feeling: “The film is frightening. I am frightened.”
ZarinaA foreign film can be subtitled (with written translation) or dubbed (voices recorded in another language).
AnvarProject: our film club needs its own award. Phrase: “The award for Best Director goes to ... for ... .” A famous comedy: “Mahallada duv-duv gap” (1960, director Shukhrat Abbasov).
Ingliz tili

Qulf 6: What’s the film like?

Topshiriq: The film is boring. How do I feel?

Payshanba

ZarinaFizikadan kondensator masalalari. Avval birliklarni farad va kulonga o‘tkazamiz: 2000 µF = 0,002 F. U = 3 V bo‘lsa, q = C · U = 0,002 · 3 = 0,006 C.
AnvarKetma-ket: 6 µF va 3 µF. 1/C = 1/6 + 1/3 = 1/2, C = 2 µF. 9 V da q = 2 · 9 = 18 µC.
MalikaKetma-ket ulanishda zaryad bir xil, kuchlanishlar qo‘shiladi: 18 : 6 = 3 V va 18 : 3 = 6 V; 3 + 6 = 9 V ✓. Sig‘imi kichigida kuchlanish katta.
JasurKimyo: vodorod xlorid HCl — rangsiz, o‘tkir hidli gaz, M = 1 + 35,5 = 36,5. Havoga nisbatan zichligi 36,5 : 29 ≈ 1,26.
ZarinaSuvda juda yaxshi eriydi: 1 hajm suv taxminan 500 hajm HCl oladi. Bu eritma — xlorid kislota. Laboratoriya tajribasidagi yumshoq kislota shundan, uni o‘qituvchi tayyorlaydi.
Anvar: bir xil sharoitda teng hajmli gazlarda molekulalar soni teng. N.sh.da 1 mol har qanday gaz 22,4 l egallaydi.
MalikaMasalan, 11,2 l HCl: n = 11,2 : 22,4 = 0,5 mol, massasi 0,5 · 36,5 = 18,25 g. Bu hisob daftarda; gaz bilan faqat mutaxassis ishlaydi.
FizikaKimyo

Qulf 7: Masalalar va gazlar

Topshiriq: Normal sharoitda 11,2 l gaz necha mol?

JasurGeografiya: yengil sanoat paxtachilik va pillachilik asosida paydo bo‘lgan. Tarmoqlari: paxta tozalash, to‘qimachilik, trikotaj, tikuvchilik, poyabzal, charm, ipak.
ZarinaPaxta tozalash zavodi paxtani tola va chigitga ajratadi. Xomashyoni birinchi qayta ishlagani uchun paxta rayonlarida, temir yo‘l yoki yo‘l yaqinida quriladi.
AnvarBirinchi paxta tozalash zavodi 1870-yillarda Toshkentda qurilgan, hozir yuqori mexanizatsiyalashgan zavodlar ishlaydi.
MalikaPilla chuvish pilla yetishtiriladigan joyda qulay, chunki pillani tashish qimmat. Pilla chuvish korxonalarida asosan ayollar ishlaydi, shuning uchun ular kichik va o‘rta shaharlarda.
AnvarBizning paxta tolasi ham shu yerdan: hunarmandchilik xonasidagi paxta momig‘i issiqlikni yaxshi saqlagan.
Geografiya

Qulf 8: Paxta tozalash zavodi

Topshiriq: Paxta tozalash zavodi nima qiladi?

ZarinaAdabiyot uyga vazifasi: Abdurauf Fitratning «Mirrix yulduziga» va «O‘gut» she’rlarini darslikdan o‘qish. Mazmunini bu yerda aytib bermaymiz, o‘zimiz o‘qiymiz.
AnvarMirrix — Mars yulduzining nomi. «Mirrix yulduziga» she’ri taxminan 1920-yilda yozilgan, deb hisoblanadi.
MalikaAtamalar: — she’rda kimgadir yoki nimagadir yuzlanish; — she’rdagi his-tuyg‘u egasi; — yuksak hissiy ruh.
JasurFitrat she’rlarining ba’zilari barmoq vaznida yozilgan. Barmoq vazni — misralardagi bo‘g‘inlar soniga asoslanadi.
ZarinaNutqimda ham murojaat ishlataman: «Aziz do‘stlar!» — hakamlarga yuzlanish.
Adabiyot

Qulf 9: Fitrat she’rlari

Topshiriq: She’rda kimgadir yoki nimagadir yuzlanish nima deyiladi?

Juma

Sinf rahbariBugun tarixdan zamon chizig‘i: Yaponiya va Buxoro amirligining tashqi aloqalari.
AnvarYaponiya XVI–XVIII asrlarda: imperator nomigagina hukmdor, haqiqiy hokimiyat syogun qo‘lida. Viloyatlarni daymyo boshqargan, ularga samuraylar xizmat qilgan.
JasurTokugawa Ieyasu 1603-yilda syogun bo‘lib, Edo (hozirgi Tokio)ni hukumat markazi qildi. Tokugawa syogunligi 1867-yilgacha hukm surdi.
ZarinaXVII asrda chet elliklarga yopiq tartib o‘rnatilgan: faqat Nagasakida gollandlar va xitoylar bilan cheklangan savdo qolgan. Madaniyatda kabuki teatri va Basyo xokkulari mashhur bo‘lgan.
MalikaBuxoro amirlari Rossiya bilan savdo va elchilik aloqalarini rivojlantirgan. Ernazarbiy XVIII asr oxirida Rossiyaga ikki marta borgan.
Anvar1797-yilda Shohmurod Eronga qarshi qo‘shma harakat taklif qilgan, Rossiya rozi bo‘lmagan. Nasrullah davrida elchilar bojlarni kamaytirish, konchi mutaxassislar va qurol savdosi masalasini ko‘targan.
JasurXIX asrda Britaniya Hindiston orqali ta’sirini kengaytirish uchun Murkroft (1825) va Bernis (1832) ekspeditsiyalarini yuborgan; Rossiya va Britaniya raqobati kuchaygan.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 10: Yaponiya va amirlik elchilari

Topshiriq: Tokugawa syogunligi 1603-yildan 1867-yilgacha hukm surdi. Necha yil?

Sinf rahbariHisobotdan oldin qaror: ferment tajribasi uchun qaysi izolyatsiyali quti?
AnvarVariantlar: A) izolyatsiyasiz, B) gazeta, C) paxta momig‘i, D) ko‘pikplast. Mezonlar: narx ≤ 5 000, kamida 35 °C, foydalanish oson.
JasurA: 29 °C — «–». B: bepul «+», lekin 33 °C — «–». D: 37 °C «+», lekin 6 400 > 5 000 — narxi «–».
MalikaC: narx 2 880 ≤ 5 000 «+», 36 °C ≥ 35 «+», qaychi bilan kesish oson «+». Uchta «+».
ZarinaXavfsizlik: suv 40 °C dan oshmaydi, issiq narsani kattalar quyadi; bu ham ball beradi.
C variantini tanlaymiz: eng ko‘p «+» shunda.
TexnologiyaIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 11: Yakuniy qaror

Topshiriq: Qaysi kalitlar B va D variantlarini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Odam va uning salomatligi)Davlat va huquq asoslariFizikaGeografiyaGeometriyaIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Iliq quti: paxta momig‘i eng yaxshi tanlov

Savol: ferment tajribasi uchun suv 30 daqiqa 35 °C dan past tushmasligi uchun qaysi izolyatsiya? Loyiha: 30 × 20 × 20 sm quti, sirti 32 dm². Ma’lumot: 40 °C dan: izolyatsiyasiz 29, gazeta 33, paxta 36, ko‘pikplast 37 °C. Narx: paxta 2 880, ko‘pikplast 6 400 so‘m (limit 5 000). Natija: paxta uchta «+». Keyingi qadam: 45 daqiqalik sinov.

— 8-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Ko‘rik-tanlov 100 ball: amaliy bosqichda texnologik xaritaga amal 15, xavfsizlik 10 ball. Mezonlar oldindan ma’lum.
  2. Ferment taxminan 37 °C iliq suvda kraxmalni parchalaydi; sovuqda va kislotada kraxmal qoladi. Suv kamida 35 °C da turishi kerak.
  3. Quti sirti 32 dm², izolyatsiyaga 5 000 so‘m: paxta 90x ≤ 5 000 dan x ≤ 55,5 (yetadi); ko‘pikplast 200x ≤ 5 000 dan x ≤ 25 (yetmaydi).
  4. 40 °C dan 30 daqiqada: izolyatsiyasiz 29 °C, gazeta 33 °C, paxta 36 °C, ko‘pikplast 37 °C. Talab: kamida 35 °C.

Yulduzli savollar

  1. Normal sharoitda 44,8 l gaz necha mol?

  2. Diagonallari 24 sm va 10 sm bo‘lgan rombning yuzi qancha?

  3. O‘ylab ko‘r: izolyatsiyaga 5 000 emas, 7 000 so‘m bo‘lsa, ko‘pikplast (6 400 so‘m) narx bo‘yicha mos kelarmidi?

Hikoyadagi darslar