ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sodda va qo‘shma gap; matn bilan ishlash

Darslar 27–28 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
28

Matn va lug‘atlar bilan ishlash

Darslik: 46-bet
MaqsadRumiyning «Tilshunos va qayiqchi» hikoyati misolida matn va lug‘at bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
tilshunos · linguistjohil · ignorantdovul · violent galenahv · grammar (Arabic term)
Tushuntirish

Jaloliddin Rumiyning «Masnaviy» asaridagi hikoyatda qayiqqa tushgan mag‘rur olim qayiqchidan nahv (grammatika) o‘qiganmi, deb so‘raydi va «yo‘q» javobini eshitib, umrining yarmi behuda o‘tibdi, deydi. Dengizda bo‘ron turib, qayiq cho‘ka boshlaganda qayiqchi olimdan suzishni biladimi, deb so‘raydi; olim bilmasligini aytgach, qayiqchi endi uning butun umri xavf ostida qolganini aytadi. Hikoyadan xulosa: kitobiy bilim hayotiy ko‘nikma bilan to‘ldirilmasa, qadri kam, o‘zini boshqalardan ustun qo‘yish esa nodonlik. Matn bilan ishlashda avval ifodali o‘qing, notanish so‘zlarni lug‘atdan toping, ularni ma’nodoshi bilan almashtirib ko‘ring, so‘ng reja asosida og‘zaki so‘zlab bering.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kitob o‘qiyotib notanish so‘zga duch kelsangiz, matn va lug‘at birga ma’noni topishga yordam beradi. Reja esa o‘qiganingizni eslab qolishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, tadqiqotchilar va o‘qituvchilar matnni reja va lug‘at bilan o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yaqinda eshitgan bir voqeani uch bandli reja bilan qisqacha aytib bering.

Namunalar
Reja: 1) olim qayiqda; 2) savol-javob; 3) bo‘ron; 4) qayiqchining savoli; 5) xulosa.
Sinonim bilan almashtirish: «johil» — nodon; «dovul» — kuchli shamol; «chayqalmoq» — tebranmoq.
Sinfda faoliyat

Rollar bilan o‘qish: uch o‘quvchi (muallif, tilshunos, qayiqchi) hikoyani ifodali o‘qiydi; sinf asosiy fikrni aytadi.

Mashq
1
«Dovul» va «johil» so‘zlarining ma’nosini ayting.
2
Qayiqchi qaysi savol bilan olimni sinab ko‘rdi?
3
Hikoyadagi «nahv» va «mahv» so‘zlari qanday o‘yin hosil qiladi?
4
Nima uchun hikoya ilm egasini mag‘rur bo‘lmaslikka chaqiradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRobot uchun yorug‘lik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →