ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

O‘nli kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslar 64–65 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
65

O‘nli kasrni o‘nli kasrga bo‘lish

Darslik: 2-qism, 65-dars, 116–120-betlar
MaqsadO‘nli kasrni o‘nli kasrga bo‘lish; 0,1, 0,01, 0,001 ga bo‘lish.
Yangi so‘zlar
bo‘linuvchi · dividendbo‘luvchi · divisorvergulni surish · moving the pointbo‘linma · quotient
Tushuntirish

O‘nli kasrga bo‘lish uchun bo‘luvchida verguldan keyin nechta raqam bo‘lsa, bo‘linuvchida ham, bo‘luvchida ham vergulni shuncha xona o‘ngga suramiz. Bunda bo‘luvchi natural son bo‘ladi va bo‘lishni o‘nli kasrni natural songa bo‘lgandek bajaramiz. Bo‘linma o‘zgarmaydi, chunki ikkala sonni bir xil marta ko‘paytirdik. Masalan, 7,28 : 1,3 = 72,8 : 13 = 5,6. Agar bo‘linuvchida raqamlar yetmasa, o‘ng tomoniga nol yoziladi: 6 : 0,4 = 60 : 4 = 15. O‘nli kasrni 0,1, 0,01, 0,001 ga bo‘lish uni 10, 100, 1000 ga ko‘paytirish bilan teng: 5,7 : 0,01 = 570.

ƒFormula
7,28 : 1,3 = 72,8 : 13
vergulni ikkala sonda bir xil xona suramiz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab zalini bezash uchun 7,5 m lenta 0,3 m li bo‘laklarga bo‘linadi. Vergulni bir xona o‘ngga suramiz: 75 : 3 = 25. Demak 25 ta bo‘lak chiqadi. Tekshiramiz: 25 · 0,3 = 7,5.

Kim ishlatadi

Tikuvchi matoni bir xil bo‘laklarga bo‘lib nechta chiqishini hisoblaydi, oshpaz katta idishdagi suyuqlikni kichik stakanlarga bo‘ladi, duradgor taxtani bo‘laklarga ajratadi.

Bugun sinab ko‘ring

6 l suvdan 0,5 l li nechta stakan va 0,1 l li nechta kichik piyola to‘ldirish mumkinligini o‘ylang. 6 ni 0,5 ga va 0,1 ga bo‘ling. Nima uchun ikkala javob ham 6 dan katta?

Namunalar
2,4 : 0,15: vergulni 2 xona o‘ngga suramiz: 240 : 15 = 16. Tekshiramiz: 16 · 0,15 = 2,4.
?2,4 cm
Yuzi 7,2 cm² bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning bir tomoni 2,4 cm. Ikkinchi tomon: 7,2 : 2,4 = 72 : 24 = 3 cm.
Sinfda faoliyat

«Kartochkalar»: 5 ta bo‘lish misolini (masalan, 3,6 : 0,9) kartochkaga yozing. Orqa tomoniga vergullar surilgan ko‘rinishini (36 : 9) va javobni yozing, juft bo‘lib tekshiring.

Mashq
1
9,6 : 0,8 ni hisoblang.
2
0,36 : 0,12 ni hisoblang.
3
4,5 : 0,25 ni hisoblang.
4
Nima uchun vergulni ikkala sonda bir xil xona surish bo‘linmani o‘zgartirmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaram ko‘chatlarini himoya qilishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →