ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

O‘nli kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish (natural songa)

Darslar 62–63 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
62

O‘nli kasrlarni natural songa ko‘paytirish

Darslik: 2-qism, 62-dars, 100–103-betlar
MaqsadO‘nli kasrni natural songa va 10, 100, 1000 ga ko‘paytirish.
Yangi so‘zlar
ko‘paytma · productvergulni surish · moving the pointko‘paytuvchi · factorraqamlar soni · number of digits
Tushuntirish

O‘nli kasrning natural songa ko‘paytmasi — har biri shu kasrga teng, soni esa natural songa teng bo‘lgan qo‘shiluvchilar yig‘indisi. Uni hisoblash uchun vergulga e’tibor bermay kasrni natural songa ko‘paytiramiz. Hosil bo‘lgan ko‘paytmada o‘ng tomondan o‘nli kasrda verguldan keyin nechta raqam bo‘lsa, shuncha raqamni vergul bilan ajratamiz. Masalan, 2,35 · 4: 235 · 4 = 940, ikkita raqam ajratamiz: 9,40 = 9,4. O‘nli kasrni 10, 100, 1000 ga ko‘paytirish uchun vergulni mos ravishda 1, 2, 3 xona o‘ngga suramiz; raqamlar yetmasa, o‘ng tomonga nollar yoziladi: 4,95 · 1000 = 4950.

4,95 · 1000 = 4950
× 10× 100× 1000
vergul 1 xona o‘ngga2 xona o‘ngga3 xona o‘ngga
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport kuni uchun sovutgichda har biri 1,5 l li 8 ta shisha suv bor. Hammasi 1,5 · 8 = 12 l. Hisoblash: 15 · 8 = 120, verguldan keyin 1 ta raqam: 12,0 = 12.

Kim ishlatadi

Oshpaz bir porsiya miqdorini porsiyalar soniga ko‘paytiradi, tikuvchi har bir kiyimga ketadigan matoni umumiy hisoblaydi, qurilishchi materialni bo‘laklar soniga ko‘paytiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Har biri 0,25 l li 6 ta stakan suv necha litr bo‘lishini hisoblang va javobni tekshirib ko‘ring.

Namunalar
0,06 · 15: 6 · 15 = 90; verguldan keyin 2 raqam bo‘lgani uchun 0,90 = 0,9.
3,47 · 100 = 347 (vergul 2 xona o‘ngga); 0,095 · 1000 = 95; 4,2 · 100 = 420 (bitta nol qo‘shildi).
Sinfda faoliyat

«Narx kartochkalari»: 4 xil mahsulot narxini o‘nli kasr bilan yozing (masalan, 1,5 ming so‘m) va 6 ta sotib olinsa qancha bo‘lishini ko‘paytirib toping; natijani qo‘shish bilan tekshiring.

Mashq
1
3,14 · 5 ni hisoblang.
2
0,25 · 40 ni hisoblang.
3
7,205 · 100 ni hisoblang.
4
1,25 · 6 ko‘paytmada verguldan keyin nechta raqam ajratiladi va nega?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira choyi uchun savollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →