35
O‘tilganlarni takrorlashga doir masalalar
Darslik: 1-qism, 35-dars, 134–135-betlar
MaqsadBurchaklar, parallel va perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar, siniq chiziq va perimetr mavzularini takrorlash.
Yangi so‘zlar
burchak · anglebissektrisa · bisectorperpendikulyar · perpendicularperimetr · perimeter
Tushuntirish
Burchak transportir bilan graduslarda o‘lchanadi: o‘tkir burchak 90° dan kichik, to‘g‘ri 90°, o‘tmas 90° dan katta va 180° dan kichik, yoyiq 180°. Bissektrisa burchakni teng ikkiga bo‘ladi. Uchburchak burchaklari yig‘indisi 180°. Kesishuvchi ikki chiziqda vertikal burchaklar teng, to‘rtala burchak yig‘indisi 360°. Parallel chiziqlar kesishmaydi, perpendikulyar chiziqlar 90° da kesishadi. Siniq chiziq uzunligi va ko‘pburchak perimetri tomonlar uzunligi yig‘indisiga teng; to‘g‘ri to‘rtburchakda P = 2(a + b), kvadratda P = 4a.
Namunalar
Ikki to‘g‘ri chiziq kesishganda 40° li burchak hosil bo‘lsa, qolganlari 140°, 40°, 140°; yig‘indisi 40 + 140 + 40 + 140 = 360.
Tomonlari 18 m va 31 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak perimetri 2(18 + 31) = 98 m. 86° li burchakning bissektrisasi uni 43° li ikki burchakka bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Geometriya estafetasi»: jamoalar kartochkadagi topshiriqni (burchak turini aniqlash, bissektrisa, perimetr) tez bajarib, keyingi jamoa a’zosiga uzatadi.
Mashq
1
86° li burchakning bissektrisasi hosil qilgan burchakni toping.
43
2
Uchburchakning ikki burchagi 48° va 73°. Uchinchisini toping.
59
3
Tomonlari 18 m va 31 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetrini toping (m).
98
4
Qaysi biri o‘tmas burchak: 38°, 90°, 127° yoki 180°? Nima uchun?
127°: u 90° dan katta va 180° dan kichik.