ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

IV bobni takrorlash va to‘g‘ri to‘rtburchak yuzi

Darslar 35–36 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
35

O‘tilganlarni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 35-dars, 134–135-betlar
MaqsadBurchaklar, parallel va perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar, siniq chiziq va perimetr mavzularini takrorlash.
Yangi so‘zlar
burchak · anglebissektrisa · bisectorperpendikulyar · perpendicularperimetr · perimeter
Tushuntirish

Burchak transportir bilan graduslarda o‘lchanadi: o‘tkir burchak 90° dan kichik, to‘g‘ri 90°, o‘tmas 90° dan katta va 180° dan kichik, yoyiq 180°. Bissektrisa burchakni teng ikkiga bo‘ladi. Uchburchak burchaklari yig‘indisi 180°. Kesishuvchi ikki chiziqda vertikal burchaklar teng, to‘rtala burchak yig‘indisi 360°. Parallel chiziqlar kesishmaydi, perpendikulyar chiziqlar 90° da kesishadi. Siniq chiziq uzunligi va ko‘pburchak perimetri tomonlar uzunligi yig‘indisiga teng; to‘g‘ri to‘rtburchakda P = 2(a + b), kvadratda P = 4a.

BurchakKattaligi
o‘tkir< 90°
to‘g‘ri90°
o‘tmas90° < ... < 180°
yoyiq180°
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qog‘oz varrakning romi to‘rt tomondan iborat: 30 cm, 30 cm, 50 cm va 50 cm. Rom bo‘ylab yelim lenta yopishtirish uchun 30 + 30 + 50 + 50 = 160 cm kerak. Varrakning o‘rtasidagi ikki cho‘p bir-biriga tik turadi.

Kim ishlatadi

Dizayner shakllar o‘lchamini rejalaydi, me’mor burchak va perimetrni birga hisoblaydi, muhandis qismlarni aniq burchak bilan birlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarda to‘rtburchak chizing, har bir tomonini o‘lchab perimetrini toping va qarama-qarshi tomonlari parallelmi, aniqlang.

Namunalar
40°
Ikki to‘g‘ri chiziq kesishganda 40° li burchak hosil bo‘lsa, qolganlari 140°, 40°, 140°; yig‘indisi 40 + 140 + 40 + 140 = 360.
31 m18 m
Tomonlari 18 m va 31 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak perimetri 2(18 + 31) = 98 m. 86° li burchakning bissektrisasi uni 43° li ikki burchakka bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Geometriya estafetasi»: jamoalar kartochkadagi topshiriqni (burchak turini aniqlash, bissektrisa, perimetr) tez bajarib, keyingi jamoa a’zosiga uzatadi.

Mashq
1
86° li burchakning bissektrisasi hosil qilgan burchakni toping.
86°OABC
2
Uchburchakning ikki burchagi 48° va 73°. Uchinchisini toping.
3
Tomonlari 18 m va 31 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetrini toping (m).
4
Qaysi biri o‘tmas burchak: 38°, 90°, 127° yoki 180°? Nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliVitamin kuni uchun menyuHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →