39
Yuzni chamalab taqribiy hisoblash
Darslik: 2-qism, 39-dars, 13–14-betlar
MaqsadKatakli tur yordamida shakl yuzini butun, yarim va chorak kataklarni sanab taqriban hisoblash.
Yangi so‘zlar
taqribiy · approximatekatak · grid squarebutun katak · whole square≈ · approximately equal
Tushuntirish
Shaklning chegarasi egri bo‘lsa, yuzini formula bilan topib bo‘lmaydi; uni taqriban hisoblaymiz. Shaklga birlik kataklardan iborat tur qo‘yiladi. Avval to‘liq ichida qolgan butun kataklar sanaladi, so‘ng chegaradagi kataklarning bo‘laklari ko‘z bilan yig‘ilib, nechta butun katakka teng ekani chamalanadi. Hosil bo‘lgan yig‘indi shaklning taqribiy yuzi bo‘ladi va «≈» belgisi bilan yoziladi. Katak kichikroq bo‘lsa, natija aniqroq chiqadi. Daftarning 4 ta katagi 1 cm² ga teng.
Namunalar
Barg shaklida 14 ta butun katak va chetidagi bo‘laklar taxminan 6 ta katak beradi. Yuzi ≈ 14 + 6 = 20 cm².
Daftarda shakl 36 ta katakni egallasa, 4 katak = 1 cm² bo‘lgani uchun yuzi ≈ 36 : 4 = 9 cm².
Sinfda faoliyat
«Barg yuzi»: bolalar daraxt bargini katakli daftarga qo‘yib konturini chizadilar, butun va bo‘lak kataklarni sanab bargning yuzini cm² da chamalaydilar (barg yig‘ishda yoshi kattalar bilan).
Mashq
1
Shaklda 14 ta butun katak va bo‘laklardan taxminan 6 ta katak. Yuzi taxminan necha cm² (1 katak = 1 cm²)?
20
2
Shakl 52 ta daftar katagini egallaydi. 4 katak = 1 cm² bo‘lsa, yuzi taxminan necha cm²?
13
3
Plan bo‘yicha pol 48 ta katakni egallaydi, har bir katak 50 cm × 50 cm. 4 katak = 1 m². Pol yuzi necha m²?
12
4
Nima uchun katakli tur yordamida topilgan yuz taqribiy hisoblanadi?
Chetdagi bo‘laklar ko‘z bilan chamalanadi, shuning uchun natija aniq emas.