Sonning kvadrati, kubi va darajasi
a · a ko‘paytma a² deb yoziladi va «a ning kvadrati» deb o‘qiladi, a · a · a esa a³ — «a ning kubi». Bir xil n ta ko‘paytuvchi ko‘paytmasi aⁿ deb yoziladi: a — daraja asosi, n — daraja ko‘rsatkichi, aⁿ esa a ning n-darajasi. Birinchi daraja sonning o‘ziga teng: a¹ = a, odatda ko‘rsatkich 1 yozilmaydi. Masalan, 12² = 12 × 12 = 144, 6³ = 6 × 6 × 6 = 216, 2⁵ = 32. Daraja 2 · 5 emas, 2 ni 5 marta o‘ziga ko‘paytirishdir. Ifodada daraja bo‘lsa, avval darajalar hisoblanadi, so‘ng boshqa amallar bajariladi.
Shaxmat taxtasida 8 qator bor, har qatorda 8 katak. Kataklar soni 8 · 8 = 8² = 64. Kvadrat shaklidagi har qanday maydonning yuzi tomonining kvadratiga teng.
Muhandis yuz va hajmni darajalar bilan yozadi, dasturchi kompyuter xotirasini 2 ning darajalarida o‘lchaydi, olim juda katta sonlarni qisqa yozadi.
Qog‘ozni 3 marta yarim qilib buking va qatlamlarni sanang. Natija 2³ ga tengmi?
«Daraja jadvali»: bolalar 1 dan 10 gacha sonlarning kvadrat va kublari jadvalini to‘ldiradilar, so‘ng jadvaldan n² = 81 yoki n³ = 343 dagi n ni topadilar.