Ikki jism harakatiga doir masalalar
Ikki jism bir nuqtadan qarama-qarshi yo‘nalishda chiqsa, ular orasidagi masofa har soatda v₁ + v₂ ga ortadi; bu uzoqlashish tezligi. Ular bir-biriga qarab yurganda orasidagi masofa har soatda v₁ + v₂ ga kamayadi; bu yaqinlashish tezligi, uchrashish vaqti t = S : (v₁ + v₂). Bir yo‘nalishda ketayotgan va orqadagi tezroq bo‘lsa, masofa har soatda v₁ − v₂ ga qisqaradi. Orasidagi masofani shu tezlikka bo‘lib, uchrashish vaqtini topamiz. Chizma va jadval masalani tushunishga yordam beradi.
| Harakat | Tezlik |
|---|---|
| qarama-qarshi yoki bir-biriga qarab | v₁ + v₂ |
| bir yo‘nalishda (quvish) | v₁ − v₂ |
Uzunligi 600 m bo‘lgan ko‘chaning ikki chetidan ikki bola bir vaqtda bir-biriga qarab chiqdi: tezliklari 50 m/min va 70 m/min. Yaqinlashish tezligi 50 + 70 = 120 m/min, ular 600 : 120 = 5 minutdan so‘ng uchrashadi.
Dispetcher qarama-qarshi yo‘nalishdagi poyezdlar uchrashuvini rejalashtiradi, qutqaruvchi yetib borish vaqtini hisoblaydi, navigator kemalar orasidagi masofani kuzatadi.
Parta ikki chetiga ikkita qalam qo‘ying. Ularni bir vaqtda bir-biriga qarab suring: biri har safar ikkinchisidan ikki barobar ko‘p siljisin. Ular qayerda uchrashadi: tezroq qalamga yaqinmi yoki sekinrogiga?
«Ikki bola — bir yo‘lak»: ikki bola sinf yo‘lagining ikki chetidan bir-biriga qarab bir xil qadamlar bilan yuradi; sinf ular uchrashguncha nechta qadam kerakligini oldindan hisoblaydi (xavfsiz, sekin yurib).