ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

O‘nli kasrlar

Darslar 56–57 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
56

O‘nli kasrlar

Darslik: 2-qism, 56-dars, 76–79-betlar
MaqsadO‘nli kasr tushunchasi; o‘nli kasrni o‘qish va yozish; o‘nli kasrni oddiy kasr bilan almashtirish.
Yangi so‘zlar
o‘nli kasr · decimal fractionvergul · decimal commao‘ndan birlar xonasi · tenths placeyuzdan birlar xonasi · hundredths place
Tushuntirish

Maxraji 10, 100, 1000 va hokazo bo‘lgan kasrlar o‘nli kasrlar deyiladi. Ular maxrajsiz yoziladi: avval butun qism, so‘ng vergul, undan keyin kasr qismining surati. Masalan, 7 3/10 = 7,3, 5 7/100 = 5,07. Maxrajdagi nollar soni verguldan keyingi raqamlar soniga teng bo‘lishi kerak, shuning uchun kerak bo‘lsa suratning oldiga nol qo‘yiladi: 4 7/1000 = 4,007. To‘g‘ri kasrda butun qism 0 bo‘ladi: 35/100 = 0,35. Verguldan keyingi birinchi xona o‘ndan birlar, ikkinchisi yuzdan birlar, uchinchisi mingdan birlar xonasi deyiladi. 8,52 «8 butun yuzdan 52» deb o‘qiladi.

8,52 — 8 butun yuzdan 52
birlar,o‘ndanyuzdanmingdan
8,52
35%0,357/2035/100

35% = 0,35 = 7/20

35% dan 200 = 200 · 35 ÷ 100 = 70

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab devoridagi bo‘y o‘lchagich bo‘yicha o‘quvchining bo‘yi 1 m 38 cm chiqdi. Metrda yozsak: 1 m + 38/100 m = 1,38 m. Kasr qism o‘nlik kasr ko‘rinishida yozildi.

Kim ishlatadi

Tikuvchi o‘lchovlarni metrda o‘nlik kasr bilan yozadi, sport hakami natijani o‘nlik kasr bilan qayd etadi, savdo xodimi og‘irlikni kilogrammda yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qarichingiz uzunligini santimetrda o‘lchang va uni metrda o‘nlik kasr qilib yozing.

Namunalar
33,13,23,33,43,53,63,73,83,943,25
3 m 25 cm = 3 m + 25/100 m = 3 25/100 m = 3,25 m. 6 kg 40 g = 6 40/1000 kg = 6,040 kg = 6,04 kg.
00,10,20,30,40,50,60,70,80,910,090,9
0,09 = 9/100, 12,5 = 12 5/10, 2,003 = 2 3/1000. Nol muhim: 0,09 va 0,9 teng emas.
Sinfda faoliyat

«Chizg‘ich o‘nli kasri»: chizg‘ich bilan 4 ta narsa (qalam, o‘chirg‘ich va h.k.) uzunligini cm va mm da o‘lchang, so‘ng santimetrda o‘nli kasr bilan yozing (masalan, 13 cm 6 mm = 13,6 cm).

Mashq
1
2 m 7 cm ni metrda o‘nli kasr bilan yozing.
2
9/100 ni o‘nli kasr ko‘rinishida yozing.
3
4,015 kg ni kg va g da ifodalang.
4
Nima uchun 0,5 va 0,05 teng emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPaxta chigiti uchun ekish kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →