Shkalalar va sonlar nuri
O‘lchov asboblarida (chizg‘ich, termometr, tarozi, spidometr) shkala bo‘ladi. Shkalaning bitta bo‘lmasi qiymatini topish uchun ikki qo‘shni raqamlangan belgi farqini ular orasidagi bo‘lmalar soniga bo‘lamiz. Massa birliklari: 1 kg = 1000 g, 1 q = 100 kg, 1 t = 1000 kg. Boshi O nuqtada bo‘lgan nurda birlik kesmani ketma-ket qo‘ysak, sonlar nuri hosil bo‘ladi. Nuqtaga mos son uning koordinatasi deyiladi va A(5) deb yoziladi.
Oshxonadagi tarozi shkalasida 0 va 500 g orasida 10 ta teng bo‘lma bor. Bitta bo‘lma 500 : 10 = 50 g. Strelka 7-bo‘lmada tursa, tarozi 7 · 50 = 350 g ni ko‘rsatadi.
Bozorda sotuvchi mahsulotni tortadi, pochta xodimi posilka og‘irligini aniqlaydi, dehqon hosilni tonnalab hisoblaydi.
Chizg‘ich yoki kitobdagi shkala rasmiga qarang: ikki raqam orasida nechta kichik bo‘lma bor? Bitta bo‘lma qiymatini ayting.
«Shkalani o‘qi»: doskada 0 dan 100 gacha shkala chiziladi. O‘qituvchi strelkani turli joyga qo‘yadi, bolalar avval bitta bo‘lma qiymatini, so‘ng ko‘rsatilgan sonni aytadilar.