Qoldiqli bo‘lish
Har doim ham sonlar qoldiqsiz bo‘linavermaydi. 23 ni 5 ga bo‘lsak, 4 chiqadi va 3 ortib qoladi: 23 = 5 × 4 + 3, buni 23 : 5 = 4 (qoldiq 3) deb ham yozamiz. Bunda 23 — bo‘linuvchi, 5 — bo‘luvchi, 4 — to‘liqsiz bo‘linma, 3 — qoldiq. Qoldiq har doim bo‘luvchidan kichik bo‘ladi. Qoldiq 0 bo‘lsa, son qoldiqsiz bo‘linadi deymiz. Bo‘linuvchini topish uchun to‘liqsiz bo‘linmani bo‘luvchiga ko‘paytirib, qoldiqni qo‘shamiz.
47 ÷ 6 = 7 (qoldiq 5)
47 = 6 · 7 + 5 (5 < 6)
Maktab sayohatiga 50 o‘quvchi boradi, har bir mikroavtobusga 12 kishi sig‘adi. 50 : 12 = 4 (qoldiq 2), chunki 12 · 4 + 2 = 50. 4 ta to‘la avtobus va 2 bola qoladi, demak 5 ta avtobus kerak.
Yuk tashuvchi avtomobillar sonini hisoblaydi, qadoqlovchi qolgan mahsulotga yana quti qo‘yadi, tashkilotchi o‘rin va guruhlarni taqsimlaydi.
23 ta narsani 4 tadan guruhlarga bo‘ling. Nechta to‘liq guruh va nechta ortiqcha qoladi? Tengligini yozib tekshiring.
«Qutilarga joylash»: 53 ta kubik 6 tadan qutiga solinadi. Bolalar kubiklarni haqiqatan joylab, nechta quti to‘lishini va nechta kubik ortishini aniqlaydilar.