ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Natural sonlar va sodda geometrik shakllar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
1

Natural sonlar va nol

Darslik: 1-qism, 1-dars, 6–9-betlar
MaqsadNatural sonlarni, ularning o‘nli yozuvini, xona va sinflarini bilish; ko‘p xonali sonlarni o‘qish va yozish.
Yangi so‘zlar
natural son · natural numberraqam · digitxona · place (digit position)sinf · class (group of three places)
Tushuntirish

Narsalarni sanashda ishlatiladigan sonlar natural sonlar deb ataladi. Ular 0, 1, 2, ..., 9 raqamlari yordamida o‘nli sanoq sistemasida yoziladi. Natural sonlar qatorida 1 eng kichik natural son, qator esa cheksiz; 0 natural son emas. Sonning xonalari o‘ngdan chapga birlar, o‘nlar, yuzlar va hokazo deb sanaladi, har uch xona bitta sinfni tashkil qiladi: birlar, minglar, millionlar, milliardlar. Sonni o‘qiganda chapdan o‘ngga har bir sinfdagi sonni va shu sinf nomini aytamiz, birlar sinfining nomi aytilmaydi.

3 408 052 sonining sinflari
MillionlarMinglarBirlar
3408052
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Futbol musobaqasi oldidan stadiondagi o‘rinlar soni 34 500 deb e’lon qilindi. Sonni sinflar bo‘yicha o‘qiymiz: minglar sinfida 34, birlar sinfida 500, ya’ni o‘ttiz to‘rt ming besh yuz.

Kim ishlatadi

Diktor raqamlarni to‘g‘ri o‘qiydi, kassir va hisobchi katta summalarni xatosiz yozadi, jurnalist statistikani ma’lum qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitob, afisha yoki yo‘l belgisidan 5 xonali yoki undan katta bir sonni toping va sinflar bo‘yicha ovoz chiqarib o‘qing.

Namunalar
3 408 052 sonini o‘qiymiz: 3 million 408 ming 52. Bu yerda millionlar sinfida 3, minglar sinfida 408, birlar sinfida 52 bor.
12 000 600 007
MilliardlarMillionlarMinglarBirlar
12000600007
«12 milliard 600 ming 7» sonini yozamiz. Millionlar sinfi yo‘q, shuning uchun u joyga 000 yoziladi: 12 000 600 007.
Sinfda faoliyat

«Raqamli zanjir»: o‘qituvchi doskada 7–8 xonali son yozadi. Bolalar navbat bilan bitta sinfni o‘qiydilar (millionlar, minglar, birlar), jamoa esa to‘liq sonni takrorlaydi.

Mashq
1
Eng kichik natural son qaysi? 0 natural sonmi?
2
5 306 072 sonini so‘z bilan o‘qing.
3
Raqamlar bilan yozing: 9 million 40 ming 5.
4
Nima uchun natural sonlar qatorida eng katta son yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTarix burchagi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →