ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ishga doir masalalar va III bobni takrorlash

Darslar 29–30 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
29

Bajarilgan ishga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 29-dars, 112–113-betlar
MaqsadBajarilgan ish, mehnat unumdorligi va vaqt orasidagi A = N · t bog‘lanishni bilish; birgalikda ishlashga doir masalalarni yechish.
Yangi so‘zlar
mehnat unumdorligi · productivity (rate of work)bajarilgan ish · work donevaqt · timebirgalikda ishlash · working together
Tushuntirish

Birlik vaqt ichida bajarilgan ish mehnat unumdorligi deyiladi. Bajarilgan ish miqdori A = N · t: unumdorlikni vaqtga ko‘paytiramiz. Undan N = A : t va t = A : N kelib chiqadi. Ikki kishi birgalikda ishlasa, ularning unumdorliklari qo‘shiladi: avval har birining bir kunlik ishini topamiz, yig‘indisini hisoblaymiz, so‘ng butun ishni shu yig‘indiga bo‘lamiz. Ishning hajmi har doim bir xil birlikda (dona, bet, gektar) o‘lchanishi kerak.

ƒFormula
A = N · t
N = A : t, t = A : N
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahallada uzunligi 120 m bo‘lgan to‘siqni bo‘yash kerak. Birinchi usta uni 4 soatda, ikkinchisi 12 soatda bo‘yaydi. Ularning unumdorligi 120 : 4 = 30 m/soat va 120 : 12 = 10 m/soat, birgalikda 40 m/soat, demak 120 : 40 = 3 soatda bo‘yaydi.

Kim ishlatadi

Quruvchi brigadasi ishni bo‘lishadi, zavod boshlig‘i ishlab chiqarish tezligini hisoblaydi, dehqonlar yig‘im-terimni birgalikda tugatish muddatini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir minutda ismingizni necha marta yoza olishingizni sanang va shu tezlikda 5 minutda necha marta yozishingizni hisoblang.

Namunalar
14 ta14 ta14 ta14 ta14 ta14 ta?
Ishchi soatiga 14 ta detal tayyorlasa, 6 soatda A = 14 × 6 = 84 ta detal tayyorlaydi. 144 ta detal 6 soatda tayyorlansa, N = 144 : 6 = 24 ta/soat.
IshchiKunKunlik ish
Zafar1030
Nodir1520
Zafar 300 ta detalni 10 kunda, Nodir 15 kunda tayyorlaydi. Kunlik: 300 : 10 = 30 va 300 : 15 = 20; birgalikda 30 + 20 = 50 ta; vaqt 300 : 50 = 6 kun.
Sinfda faoliyat

«Ish jadvali»: bolalar 1 minutda yozadigan so‘zlar sonini hisoblab, 5 va 10 minutdagi ishni jadvalga yozadilar, so‘ng 120 so‘zni qancha vaqtda yozishlarini aniqlaydilar.

Mashq
1
Printer 1 minutda 9 bet chop etadi. 8 minutda necha bet?
2
Ishchi 6 soatda 144 ta detalga ishlov berdi. Unumdorligi soatiga nechta?
3
Talaba 96 betlik ishni kuniga 12 betdan yozsa, necha kunda tugatadi?
4
Mubina 360 ta tikuvni 12 kunda, Maryam 24 kunda bajaradi. Birgalikda necha kunda tugatadi? Qanday topdingiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYashil burchak uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →