29
Bajarilgan ishga doir masalalar
Darslik: 1-qism, 29-dars, 112–113-betlar
MaqsadBajarilgan ish, mehnat unumdorligi va vaqt orasidagi A = N · t bog‘lanishni bilish; birgalikda ishlashga doir masalalarni yechish.
Yangi so‘zlar
mehnat unumdorligi · productivity (rate of work)bajarilgan ish · work donevaqt · timebirgalikda ishlash · working together
Tushuntirish
Birlik vaqt ichida bajarilgan ish mehnat unumdorligi deyiladi. Bajarilgan ish miqdori A = N · t: unumdorlikni vaqtga ko‘paytiramiz. Undan N = A : t va t = A : N kelib chiqadi. Ikki kishi birgalikda ishlasa, ularning unumdorliklari qo‘shiladi: avval har birining bir kunlik ishini topamiz, yig‘indisini hisoblaymiz, so‘ng butun ishni shu yig‘indiga bo‘lamiz. Ishning hajmi har doim bir xil birlikda (dona, bet, gektar) o‘lchanishi kerak.
Namunalar
Ishchi soatiga 14 ta detal tayyorlasa, 6 soatda A = 14 × 6 = 84 ta detal tayyorlaydi. 144 ta detal 6 soatda tayyorlansa, N = 144 : 6 = 24 ta/soat.
Zafar 300 ta detalni 10 kunda, Nodir 15 kunda tayyorlaydi. Kunlik: 300 : 10 = 30 va 300 : 15 = 20; birgalikda 30 + 20 = 50 ta; vaqt 300 : 50 = 6 kun.
Sinfda faoliyat
«Ish jadvali»: bolalar 1 minutda yozadigan so‘zlar sonini hisoblab, 5 va 10 minutdagi ishni jadvalga yozadilar, so‘ng 120 so‘zni qancha vaqtda yozishlarini aniqlaydilar.
Mashq
1
Printer 1 minutda 9 bet chop etadi. 8 minutda necha bet?
72
2
Ishchi 6 soatda 144 ta detalga ishlov berdi. Unumdorligi soatiga nechta?
24
3
Talaba 96 betlik ishni kuniga 12 betdan yozsa, necha kunda tugatadi?
8
4
Mubina 360 ta tikuvni 12 kunda, Maryam 24 kunda bajaradi. Birgalikda necha kunda tugatadi? Qanday topdingiz?
8 kun: 30 + 15 = 45 ta/kun, 360 : 45 = 8.