ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Daraja va ma’lumotlar bilan ishlash

Darslar 19–20 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
20

Ma’lumotlar bilan ishlash

Darslik: 1-qism, 20-dars, 78–85-betlar
MaqsadJadval va diagrammalarni o‘qish va tuzish; so‘rov natijalarini ustunli va chiziqli diagrammada tasvirlash.
Yangi so‘zlar
jadval · tableustunli diagramma · bar chartchiziqli diagramma · line chartso‘rov · survey
Tushuntirish

Jadval ma’lumotlarni tartibli va ko‘rgazmali qiladi. So‘rov o‘tkazganda har bir javob uchun chiziqcha qo‘yiladi, so‘ng chiziqchalar soni jadvalga yoziladi. Ma’lumotni balandligi qiymatga teng ustunlar bilan tasvirlasak, ustunli diagramma hosil bo‘ladi. Gorizontal o‘qda nomlar, vertikal o‘qda tanlangan o‘lchov birligi bilan miqdorlar belgilanadi. Ustunlar eni bir xil, oralig‘i teng bo‘ladi. Ustun o‘rnida kesmalar olsak, chiziqli diagramma hosil bo‘ladi; tasmali diagrammada tasmalar gorizontal yotadi. Diagrammadan eng katta, eng kichik qiymatni topish, ayirmani va necha marta ko‘pligini aniqlash mumkin.

02468106949AzizMalikaSardorDilnozakitob
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasiga kelganlar soni ustunli diagrammada: dushanba — 8, seshanba — 6, chorshanba — 10, payshanba — 5. Jami 8 + 6 + 10 + 5 = 29, eng baland ustun chorshanba, u payshanbadan 10 − 5 = 5 taga ko‘p.

Kim ishlatadi

Tahlilchi jadval va diagrammadan xulosa chiqaradi, jurnalist ma’lumotlarni diagramma bilan tushuntiradi, direktor maktab natijalarini kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

4 kun davomida har kuni necha daqiqa kitob o‘qiganingizni yozing va ustunli diagramma chizing (1 katak — 5 daqiqa).

Namunalar
O‘qilgan kitoblar: Aziz — 6, Malika — 9, Sardor — 4, Dilnoza — 9. Jami 6 + 9 + 4 + 9 = 28 ta. Eng ko‘p o‘qiganlar Malika va Dilnoza.
Narxlar so‘mda
BuyumNarxiSoni
daftar1 20010
ruchka2 0004
chizg‘ich3 0002
Jadval: daftar 1 200 so‘m × 10 = 12 000; ruchka 2 000 × 4 = 8 000; chizg‘ich 3 000 × 2 = 6 000. Jami to‘langan: 12 000 + 8 000 + 6 000 = 26 000 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Sinf so‘rovi»: bolalar «Qaysi sport turini yoqtirasiz?» deb so‘raydilar, chiziqchalar bilan jadval to‘ldiradilar va daftarda ustunli diagramma chizadilar.

Mashq
1
Yuqoridagi misolda to‘rt bola jami nechta kitob o‘qigan?
2
Malika Sardordan nechta ko‘p kitob o‘qigan (9 va 4)?
3
Diagrammada bitta katak 2 ta kitobga teng. Ustun balandligi 7 katak. Nechta kitob?
4
Nima uchun ustunli diagrammada ustunlar eni bir xil bo‘lishi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliO‘simlik qutisi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →