Vladimir Mayakovskiy. «Quloq soling!»
Vladimir Vladimirovich Mayakovskiy 1893-yil 7-iyulda Gruziyaning Bagdadi qishlog‘ida o‘rmonchi oilasida tug‘ilgan. 1902–1906-yillarda Kutaisi gimnaziyasida o‘qigan; otasi vafotidan keyin oila Moskvaga ko‘chgan, u yerda gimnaziyada o‘qishni davom ettirgan. Moskva rangtasvir, haykaltaroshlik va me’morchilik bilim yurtida o‘qiyotganida uning birinchi she’rlari «Пощёчина общественному вкусу» to‘plamida bosilgan. Kitobga ko‘ra, birinchi kitobi «Я!» deb nomlangan va yangi, maydon she’riyati uslubida yozilgan: uni minbarlardan, mitinglarda o‘qish kerak edi. «Послушайте!» (1914) she’ri odamlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri, hayajonli murojaat bilan ochiladi. She’r savol shaklida: agar yulduzlar yoqilsa, demak, bu kimgadir kerak. Kimdir ularni marvarid deb ataydi, kimdir yulduz bo‘lishini astoydil xohlaydi. Shoir kimdir kelib, Xudoga yalinib, yulduz bo‘lishini so‘rashini, yig‘lashini, qasam ichishini tasvirlaydi; keyin bu odam xavotirli, lekin tashqaridan xotirjam yuradi va kimgadir «Endi senga hech narsa emas-a? Qo‘rqinchli emas-a?» deydi. She’r yana o‘sha savol bilan tugaydi: har oqshom tomlar ustida hech bo‘lmasa bitta yulduz yonishi kerakmi? G‘oya: inson go‘zallik va mehrsiz yashay olmaydi; shoir sovuq befarqlikka qarshi chiqadi. Shakl: erkin ritm, qisqa qatorlar «zinapoya» kabi joylashgan, so‘zlar bilan ifodalangan pauzalar, ko‘p undov va savol belgilari, birinchi va oxirgi band takrori (halqa).
«Yulduz uchun bir savol». Har bir o‘quvchi she’rga o‘z savolini yozadi («Nega kimgadir yulduz kerak?») va uni sinfda muhokama qiladi.