🎯 Missiya: 11-B fond jadvaliga qanday kirishni tanlaydi: umumiy parol, shaxsiy hisoblar yoki faqat rahbarning fleshkasi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbari11-B, bitiruv fondida 380 000 so‘m bor (misol). Pul ko‘paydi, endi uni jadvalda yuritamiz. Kim va qanday boshqaradi, o‘ylab ko‘ring.
A
AnvarTadbirkorlik darsligida: — korxonani muvaffaqiyatli boshqarish usullari va tamoyillari. Boshqaruv subyekti — boshqaruvchi, obyekti — pul, ishchilar, ta’minot.
Z
ZarinaBoshqaruvning 5 vazifasi: tahlil, rejalashtirish, tashkil etish, , nazorat. 3 usul: tashkiliy-farmoyish, iqtisodiy, ijtimoiy-psixologik. Kichik ishni bitta kishi boshqara oladi: bizda kassir.
J
JasurNazorat — har oy hisobot. Lekin jadvalni hamma tahrir qilsa, hisobotga ishonib bo‘ladimi?
Tadbirkorlik asoslari
🔒Qulf 1: Fondni kim boshqaradi?
Topshiriq: Qaysi biri boshqaruvning vazifasi?
A
Anvar — ma’lumotni yo‘qolish, o‘g‘irlanish, soxtalashtirish va ruxsatsiz foydalanishdan himoya. Uch xossa: — faqat ruxsat etilganlar o‘qiydi; — ruxsatsiz o‘zgarmaydi; — kerak payti foydalanish mumkin.
Z
ZarinaBank to‘lovida eng muhimi yaxlitlik: summa o‘zgarmasin. Fond jadvalida ham summa va hisobot o‘zgarmasligi muhim. Kirish 3 bosqichda: — login; — parol, SMS kod yoki barmoq izi; — qanday huquqlar.
M
MalikaTahdid ichki (xodimning xatosi) yoki tashqi (hujumchi, virus) bo‘ladi. Ko‘p buzilishda inson omili: zaif parol, fishing xati, qulflanmagan qurilma.
Informatika
🔒Qulf 2: Axborot xavfsizligi
Topshiriq: Parolni tekshirish qaysi bosqich?
🔑 Kalit: Fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim; kirish: identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya; zaif parol — asosiy xavf.
Seshanba
J
JasurFaraz qilaylik: umumiy parolni 5 kishi biladi va har biri uni tasodifan oshkor qilib qo‘yishi ehtimoli p = 0,1, q = 0,9, bir-biriga bog‘liq emas (misol).
A
Anvar: P(n, m) = C(n, m) · pᵐ · qⁿ⁻ᵐ. Hech kim oshkor qilmaydi: P(5, 0) = 0,9⁵ = 0,59049. Aniq bittasi: P(5, 1) = 5 · 0,1 · 0,9⁴ = 0,32805. ehtimolliklar yig‘indisi 1.
Z
ZarinaHech bo‘lmaganda bittasi: 1 − 0,59049 ≈ 0,41. Ya’ni umumiy parol 5 kishiga berilsa, sirqish ehtimoli 41 % ga yaqin.
M
Malika: qo‘ng‘iroqsimon egri chiziq, markaz a, σ. ≈ 68 % qiymat a ± σ da, ≈ 95 % a ± 2σ da. Oylik badal a = 20 000, σ = 4 000 bo‘lsa, ≈ 95 % badal 12 000–28 000 oralig‘ida (misol).
Matematika
🔒Qulf 3: Parol sirqib chiqishi ehtimoli
Topshiriq: 5 kishi parolni biladi, p = 0,1. P(hech bo‘lmaganda bittasi oshkor qiladi)?
🔑 Kalit: Umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 (p = 0,1, misol).
Z
ZarinaFond jadvali uchun qoidalarni qisqa yozamiz, lekin darslikdan. Plagiat bo‘lmasligi uchun : 1) asl matnni tushunib, 1–2 gapda o‘zingga tushuntir; 2) qaramasdan o‘z so‘zlaring bilan yoz; 3) asl matn bilan solishtir.
A
AnvarUsullar: (big → large), so‘z turkumini o‘zgartirish (decide → decision), gap tartibini o‘zgartirish (aktiv ↔ passiv). Terminlar, ismlar va sonlar o‘zgarmaydi. Manba baribir ko‘rsatiladi: “According to the textbook, ...”
M
MalikaMisol: “Integrity means data is not changed without permission.” → “According to the textbook, data keeps its integrity when nobody alters it without permission.” «Integrity» termini qoladi.
Ingliz tili
🔒Qulf 4: Qoidani o‘z so‘zlarimiz bilan
Topshiriq: Qayta ifodalashda nima o‘zgarmaydi?
A
AzizAgar zavod daryoni ifloslantirsa, kim to‘laydi? Eko-to‘garakda so‘rashdi.
M
MalikaDavlat va huquq darsligida: ekologiya huquqining asosiy manbai — Konstitutsiya. U hammaning qulay muhitga huquqini tan oladi va fuqarolarni tabiatga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lishga majbur qiladi; yer, yer osti boyliklari, suv, o‘simlik va hayvonot — umummilliy boylik. Keyin «Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi qonun keladi.
A
AnvarTamoyillar: qonuniylik, ochiqlik, resurslardan barqaror foydalanish, zararning oldini olish va «». Demak, Azizga javob: ifloslantirgan to‘laydi.
Z
ZarinaTarixdan: Orol muammosi hamkorlikni talab qildi. 1993-yil yanvarda Toshkentda mintaqa rahbarlari uchrashdi: Orol va umumiy iqtisodiy makon muhokama qilindi. Qozog‘iston bilan do‘stlik shartnomasi 1992-yilda, strategik sheriklik shartnomasi 2013-yilda (kitobga ko‘ra) imzolangan.
MalikaAdabiyotdan: Rauf Parfi she’rlari sharhida «Tong otmoqda», «Yomg‘ir yog‘ar», «Yoz kechasi» tahlil qilinadi; , va vositalari nomlanadi. Tazod — qarama-qarshi ma’noli so‘zlarni yonma-yon qo‘yish. Kitobdan o‘qing va o‘zingiz izoh bering.
Z
ZarinaMustaqillik davri she’riyati haqida darslik: inson erkinligi, yurt kelajagi, milliy o‘zlik mavzulari yetakchi; ning ichki dunyosi ko‘pincha Vatan timsoliga aylanadi. Biz faqat darslikdagi umumiy tavsifni aytamiz.
A
AnvarRus tilidan: Konstantin Paustovskiy (1892–1968) «Телеграмма», Nikolay Zabolotskiy (1903–1958) «Не позволяй душе лениться». Tahlil uchun so‘zlar: , , ; , , . Kitobdan o‘qing.
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 6: O‘qish kechasi
Topshiriq: «Олицетворение» nima?
Z
ZarinaAstronomiyadan: spektr–yorqinlik diagrammasida yulduzlarning ≈ 90 % i da: ular yadrosida vodorodni geliyga aylantiradi (Quyosh ham). Yuqori o‘ngda lar, pastki chapda lar.
A
AnvarL ∝ M³·⁵, umr t ∝ M⁻²·⁵: Quyosh ≈ 10 mlrd yil, 10 M☉ yulduz ≈ 30 mln yil. Spektral parallaks: G2 yulduzning M = +4,8, ko‘rinma m = 9,8 bo‘lsa, m − M = 5 = 5 lg d − 5, lg d = 2, d = 100 pk.
M
MalikaFizikadan: foton massasiz, lekin impulsi p = h/λ. Yorug‘lik bosimi: yutuvchi sirtda I/c, qaytaruvchi sirtda 2I/c. Yer yaqinida Quyosh nuri ≈ 4,5 mkPa bosadi; Lebedev buni 1900-yilda o‘lchagan.
J
JasurMaktab tomidagi demo panel uchun: ning bitta elementi ≈ 0,5 V, ketma-ket ulanadi: 12 ta element 12 · 0,5 = 6 V beradi.
AstronomiyaFizika
🔒Qulf 7: Diagramma va quyosh batareyasi
Topshiriq: 12 ta element ketma-ket, har biri 0,5 V. Jami?
Payshanba
A
AnvarKimyodan: (1884): muvozanatdagi sistemaga tashqi ta’sir bo‘lsa, muvozanat ta’sirni kamaytiruvchi tomonga siljiydi. Bosim oshsa, gaz mollari kam tomonga: N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ da 4 mol → 2 mol, ya’ni NH₃ tomonga.
Z
ZarinaKatalizator oldinga va orqaga tezlikni baravar oshiradi, muvozanatni siljitmaydi, faqat tezroq erishtiradi. K faqat temperaturaga bog‘liq.
A
AzizEko-bog‘da qirqquloq o‘stirmoqchimiz. U qachon paydo bo‘lgan?
M
MalikaBiologiyadan: ≈ 430 mln yil oldin silurda ildizsiz lar paydo bo‘lgan; devonda lixopodiyalar, qirqbo‘g‘imlar va lar rivojlangan. Karbon botqoq o‘rmonlari qoldiqlari ko‘mirga aylangan. Moxlarda haqiqiy o‘tkazuvchi to‘qima va ildiz yo‘q.
ZarinaDin tarixidan: — muayyan diniy ta’limot doirasida shakllangan e’tiqod jamoasi va uning izdoshlari. Katta dinlar ham, ularning tarmoqlari ham konfessiya deyilishi mumkin. Dunyoning diniy xaritasi o‘zgaradi: , , texnologiya, ta’lim sabab.
A
AnvarJahon tarixidan: 1990-yilda Iroq Quvaytga kirgan; 1991-yilda BMT Xavfsizlik Kengashi ruxsati bilan AQSH boshchiligidagi koalitsiya Quvaytni ozod qilgan. 2005-yilda Iroqda yangi konstitutsiya qabul qilingan.
M
MalikaKitob Suriyada 2011-yildan boshlangan voqealar fuqarolar urushiga aylanganini va millionlab odam mamlakatni tark etganini yozadi. Murakkab mavzu: biz kitobdagi sanalar va faktlarni aytamiz, kimnidir baholamaymiz.
Dunyo dinlari tarixiJahon tarixi
🔒Qulf 9: Konfessiya va tarix faktlari
Topshiriq: 1991-yilda koalitsiya qaysi davlatni ozod qilgan?
Juma
Z
ZarinaKalitlar. 🔑1 fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim. 🔑2 umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli ≈ 0,41. 🔑3 boshqaruvda nazorat: har oy hisobot. 🔑4 qoidalar o‘z so‘zlarimiz bilan, manba bilan.
A
AnvarA — umumiy parol: sirqish ≈ 41 %, hamma o‘zgartira oladi. B — shaxsiy hisoblar, parol + kod, tahrir faqat kassirda, boshqalar ko‘radi. C — faqat rahbarning fleshkasi: kerak paytda foydalanish qiyin (foydalanuvchanlik).
J
JasurQaror: B. Kassir har oy hisobot beradi (nazorat), nusxa rahbarda ham saqlanadi (foydalanuvchanlik).
Siz
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 2: yaxlitlik talab qilinadi, umumiy parol esa sirqish ehtimoli yuqori.
InformatikaTadbirkorlik asoslariMatematika
🔒Qulf 10: Qaror: fond jadvaliga kirish
Topshiriq: Qaysi kalitlar B variantini tanlatdi?
🔑 Kalit: Qaror: B — shaxsiy hisoblar, parol + SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa.
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari
0 / 13 yulduz
Jamoa hisoboti
Bitiruvchi daftari: fond jadvaliga kirish
Qaror: fond jadvali uchun B — shaxsiy hisoblar, parol va SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa (misol ma’lumotlar). Dalillar: 1) umumiy parol: 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 sirqish ehtimoli; 2) yaxlitlik va maxfiylik fond uchun muhim; 3) boshqaruvda nazorat — oylik hisobot. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: parolni hech kim bilan bo‘lishmang, huquqlarni ajrating.
— 11-B jamoa
Topilgan kalitlar
Fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim; kirish: identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya; zaif parol — asosiy xavf.
Umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 (p = 0,1, misol).
Qaror: B — shaxsiy hisoblar, parol + SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa.
Yulduzli savollar
n = 3, p = 0,5. P(3, 0)?
Normal taqsimotda ≈ 95 % qiymat qayerda?
O‘ylab ko‘r: parolni 10 kishi bilsa (p = 0,1), hech kim oshkor qilmaslik ehtimoli?