ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 28-hafta

Fond jadvaliga kirish

🎯 Missiya: 11-B fond jadvaliga qanday kirishni tanlaydi: umumiy parol, shaxsiy hisoblar yoki faqat rahbarning fleshkasi?

Dushanba

Sinf rahbari11-B, bitiruv fondida 380 000 so‘m bor (misol). Pul ko‘paydi, endi uni jadvalda yuritamiz. Kim va qanday boshqaradi, o‘ylab ko‘ring.
AnvarTadbirkorlik darsligida: — korxonani muvaffaqiyatli boshqarish usullari va tamoyillari. Boshqaruv subyekti — boshqaruvchi, obyekti — pul, ishchilar, ta’minot.
ZarinaBoshqaruvning 5 vazifasi: tahlil, rejalashtirish, tashkil etish, , nazorat. 3 usul: tashkiliy-farmoyish, iqtisodiy, ijtimoiy-psixologik. Kichik ishni bitta kishi boshqara oladi: bizda kassir.
JasurNazorat — har oy hisobot. Lekin jadvalni hamma tahrir qilsa, hisobotga ishonib bo‘ladimi?
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 1: Fondni kim boshqaradi?

Topshiriq: Qaysi biri boshqaruvning vazifasi?

Anvar — ma’lumotni yo‘qolish, o‘g‘irlanish, soxtalashtirish va ruxsatsiz foydalanishdan himoya. Uch xossa: — faqat ruxsat etilganlar o‘qiydi; — ruxsatsiz o‘zgarmaydi; — kerak payti foydalanish mumkin.
ZarinaBank to‘lovida eng muhimi yaxlitlik: summa o‘zgarmasin. Fond jadvalida ham summa va hisobot o‘zgarmasligi muhim. Kirish 3 bosqichda: — login; — parol, SMS kod yoki barmoq izi; — qanday huquqlar.
MalikaTahdid ichki (xodimning xatosi) yoki tashqi (hujumchi, virus) bo‘ladi. Ko‘p buzilishda inson omili: zaif parol, fishing xati, qulflanmagan qurilma.
Informatika

Qulf 2: Axborot xavfsizligi

Topshiriq: Parolni tekshirish qaysi bosqich?

🔑 Kalit: Fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim; kirish: identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya; zaif parol — asosiy xavf.

Seshanba

JasurFaraz qilaylik: umumiy parolni 5 kishi biladi va har biri uni tasodifan oshkor qilib qo‘yishi ehtimoli p = 0,1, q = 0,9, bir-biriga bog‘liq emas (misol).
Anvar: P(n, m) = C(n, m) · pᵐ · qⁿ⁻ᵐ. Hech kim oshkor qilmaydi: P(5, 0) = 0,9⁵ = 0,59049. Aniq bittasi: P(5, 1) = 5 · 0,1 · 0,9⁴ = 0,32805. ehtimolliklar yig‘indisi 1.
ZarinaHech bo‘lmaganda bittasi: 1 − 0,59049 ≈ 0,41. Ya’ni umumiy parol 5 kishiga berilsa, sirqish ehtimoli 41 % ga yaqin.
Malika: qo‘ng‘iroqsimon egri chiziq, markaz a, σ. ≈ 68 % qiymat a ± σ da, ≈ 95 % a ± 2σ da. Oylik badal a = 20 000, σ = 4 000 bo‘lsa, ≈ 95 % badal 12 000–28 000 oralig‘ida (misol).
Matematika

Qulf 3: Parol sirqib chiqishi ehtimoli

Topshiriq: 5 kishi parolni biladi, p = 0,1. P(hech bo‘lmaganda bittasi oshkor qiladi)?

🔑 Kalit: Umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 (p = 0,1, misol).

ZarinaFond jadvali uchun qoidalarni qisqa yozamiz, lekin darslikdan. Plagiat bo‘lmasligi uchun : 1) asl matnni tushunib, 1–2 gapda o‘zingga tushuntir; 2) qaramasdan o‘z so‘zlaring bilan yoz; 3) asl matn bilan solishtir.
AnvarUsullar: (big → large), so‘z turkumini o‘zgartirish (decide → decision), gap tartibini o‘zgartirish (aktiv ↔ passiv). Terminlar, ismlar va sonlar o‘zgarmaydi. Manba baribir ko‘rsatiladi: “According to the textbook, ...”
MalikaMisol: “Integrity means data is not changed without permission.” → “According to the textbook, data keeps its integrity when nobody alters it without permission.” «Integrity» termini qoladi.
Ingliz tili

Qulf 4: Qoidani o‘z so‘zlarimiz bilan

Topshiriq: Qayta ifodalashda nima o‘zgarmaydi?

AzizAgar zavod daryoni ifloslantirsa, kim to‘laydi? Eko-to‘garakda so‘rashdi.
MalikaDavlat va huquq darsligida: ekologiya huquqining asosiy manbai — Konstitutsiya. U hammaning qulay muhitga huquqini tan oladi va fuqarolarni tabiatga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lishga majbur qiladi; yer, yer osti boyliklari, suv, o‘simlik va hayvonot — umummilliy boylik. Keyin «Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi qonun keladi.
AnvarTamoyillar: qonuniylik, ochiqlik, resurslardan barqaror foydalanish, zararning oldini olish va «». Demak, Azizga javob: ifloslantirgan to‘laydi.
ZarinaTarixdan: Orol muammosi hamkorlikni talab qildi. 1993-yil yanvarda Toshkentda mintaqa rahbarlari uchrashdi: Orol va umumiy iqtisodiy makon muhokama qilindi. Qozog‘iston bilan do‘stlik shartnomasi 1992-yilda, strategik sheriklik shartnomasi 2013-yilda (kitobga ko‘ra) imzolangan.
Davlat va huquq asoslariO‘zbekiston tarixi

Qulf 5: Tabiat huquqi va hamkorlik

Topshiriq: «Ifloslantiruvchi to‘laydi» tamoyili nimani anglatadi?

Chorshanba

MalikaAdabiyotdan: Rauf Parfi she’rlari sharhida «Tong otmoqda», «Yomg‘ir yog‘ar», «Yoz kechasi» tahlil qilinadi; , va vositalari nomlanadi. Tazod — qarama-qarshi ma’noli so‘zlarni yonma-yon qo‘yish. Kitobdan o‘qing va o‘zingiz izoh bering.
ZarinaMustaqillik davri she’riyati haqida darslik: inson erkinligi, yurt kelajagi, milliy o‘zlik mavzulari yetakchi; ning ichki dunyosi ko‘pincha Vatan timsoliga aylanadi. Biz faqat darslikdagi umumiy tavsifni aytamiz.
AnvarRus tilidan: Konstantin Paustovskiy (1892–1968) «Телеграмма», Nikolay Zabolotskiy (1903–1958) «Не позволяй душе лениться». Tahlil uchun so‘zlar: , , ; , , . Kitobdan o‘qing.
AdabiyotRus tili

Qulf 6: O‘qish kechasi

Topshiriq: «Олицетворение» nima?

ZarinaAstronomiyadan: spektr–yorqinlik diagrammasida yulduzlarning ≈ 90 % i da: ular yadrosida vodorodni geliyga aylantiradi (Quyosh ham). Yuqori o‘ngda lar, pastki chapda lar.
AnvarL ∝ M³·⁵, umr t ∝ M⁻²·⁵: Quyosh ≈ 10 mlrd yil, 10 M☉ yulduz ≈ 30 mln yil. Spektral parallaks: G2 yulduzning M = +4,8, ko‘rinma m = 9,8 bo‘lsa, m − M = 5 = 5 lg d − 5, lg d = 2, d = 100 pk.
MalikaFizikadan: foton massasiz, lekin impulsi p = h/λ. Yorug‘lik bosimi: yutuvchi sirtda I/c, qaytaruvchi sirtda 2I/c. Yer yaqinida Quyosh nuri ≈ 4,5 mkPa bosadi; Lebedev buni 1900-yilda o‘lchagan.
JasurMaktab tomidagi demo panel uchun: ning bitta elementi ≈ 0,5 V, ketma-ket ulanadi: 12 ta element 12 · 0,5 = 6 V beradi.
AstronomiyaFizika

Qulf 7: Diagramma va quyosh batareyasi

Topshiriq: 12 ta element ketma-ket, har biri 0,5 V. Jami?

Payshanba

AnvarKimyodan: (1884): muvozanatdagi sistemaga tashqi ta’sir bo‘lsa, muvozanat ta’sirni kamaytiruvchi tomonga siljiydi. Bosim oshsa, gaz mollari kam tomonga: N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ da 4 mol → 2 mol, ya’ni NH₃ tomonga.
ZarinaKatalizator oldinga va orqaga tezlikni baravar oshiradi, muvozanatni siljitmaydi, faqat tezroq erishtiradi. K faqat temperaturaga bog‘liq.
AzizEko-bog‘da qirqquloq o‘stirmoqchimiz. U qachon paydo bo‘lgan?
MalikaBiologiyadan: ≈ 430 mln yil oldin silurda ildizsiz lar paydo bo‘lgan; devonda lixopodiyalar, qirqbo‘g‘imlar va lar rivojlangan. Karbon botqoq o‘rmonlari qoldiqlari ko‘mirga aylangan. Moxlarda haqiqiy o‘tkazuvchi to‘qima va ildiz yo‘q.
Kimyo (Umumiy kimyo)Biologiya

Qulf 8: Muvozanat siljishi va qirqquloqlar

Topshiriq: Bosim oshsa, N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ muvozanati qayoqqa siljiydi?

ZarinaDin tarixidan: — muayyan diniy ta’limot doirasida shakllangan e’tiqod jamoasi va uning izdoshlari. Katta dinlar ham, ularning tarmoqlari ham konfessiya deyilishi mumkin. Dunyoning diniy xaritasi o‘zgaradi: , , texnologiya, ta’lim sabab.
AnvarJahon tarixidan: 1990-yilda Iroq Quvaytga kirgan; 1991-yilda BMT Xavfsizlik Kengashi ruxsati bilan AQSH boshchiligidagi koalitsiya Quvaytni ozod qilgan. 2005-yilda Iroqda yangi konstitutsiya qabul qilingan.
MalikaKitob Suriyada 2011-yildan boshlangan voqealar fuqarolar urushiga aylanganini va millionlab odam mamlakatni tark etganini yozadi. Murakkab mavzu: biz kitobdagi sanalar va faktlarni aytamiz, kimnidir baholamaymiz.
Dunyo dinlari tarixiJahon tarixi

Qulf 9: Konfessiya va tarix faktlari

Topshiriq: 1991-yilda koalitsiya qaysi davlatni ozod qilgan?

Juma

ZarinaKalitlar. 🔑1 fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim. 🔑2 umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli ≈ 0,41. 🔑3 boshqaruvda nazorat: har oy hisobot. 🔑4 qoidalar o‘z so‘zlarimiz bilan, manba bilan.
AnvarA — umumiy parol: sirqish ≈ 41 %, hamma o‘zgartira oladi. B — shaxsiy hisoblar, parol + kod, tahrir faqat kassirda, boshqalar ko‘radi. C — faqat rahbarning fleshkasi: kerak paytda foydalanish qiyin (foydalanuvchanlik).
JasurQaror: B. Kassir har oy hisobot beradi (nazorat), nusxa rahbarda ham saqlanadi (foydalanuvchanlik).
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 2: yaxlitlik talab qilinadi, umumiy parol esa sirqish ehtimoli yuqori.
InformatikaTadbirkorlik asoslariMatematika

Qulf 10: Qaror: fond jadvaliga kirish

Topshiriq: Qaysi kalitlar B variantini tanlatdi?

🔑 Kalit: Qaror: B — shaxsiy hisoblar, parol + SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa.

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: fond jadvaliga kirish

Qaror: fond jadvali uchun B — shaxsiy hisoblar, parol va SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa (misol ma’lumotlar). Dalillar: 1) umumiy parol: 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 sirqish ehtimoli; 2) yaxlitlik va maxfiylik fond uchun muhim; 3) boshqaruvda nazorat — oylik hisobot. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: parolni hech kim bilan bo‘lishmang, huquqlarni ajrating.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Fond jadvalida yaxlitlik va maxfiylik muhim; kirish: identifikatsiya, autentifikatsiya, avtorizatsiya; zaif parol — asosiy xavf.
  2. Umumiy parolni 5 kishi bilsa, sirqish ehtimoli 1 − 0,9⁵ ≈ 0,41 (p = 0,1, misol).
  3. Qaror: B — shaxsiy hisoblar, parol + SMS kod, tahrir faqat kassirda, rahbarda nusxa.

Yulduzli savollar

  1. n = 3, p = 0,5. P(3, 0)?

  2. Normal taqsimotda ≈ 95 % qiymat qayerda?

  3. O‘ylab ko‘r: parolni 10 kishi bilsa (p = 0,1), hech kim oshkor qilmaslik ehtimoli?

Hikoyadagi darslar