ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Izohlovchi ergash gapli qo‘shma gap

Darslar 18 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
18

Ergashgan qo‘shma gap («СПП»): izohlovchi ergash gap

Darslik: 69–72-betlar
MaqsadIzohlovchi ergash gapni topish, uni bog‘lovchi va bog‘lovchi so‘zlar («что, чтобы, будто, ли»; «кто, что, где, когда, почему») orqali aniqlash, «что» va «чтобы» ni farqlash va sxema chizish.
Yangi so‘zlar
сложноподчинённое предложение (ergash gapli qo‘shma gap) · сложноподчинённое предложение (complex sentence with a subordinate clause)придаточное изъяснительное (izohlovchi ergash gap) · придаточное изъяснительное (explanatory clause)союзное слово (bog‘lovchi so‘z) · союзное слово (conjunctive word)указательное слово (ko‘rsatish so‘zi) · указательное слово (demonstrative word)
Tushuntirish

Ergash gapli qo‘shma gapda («СПП») bosh gap va unga tobe ergash gap bor. Izohlovchi ergash gap egilgan kelishik savollariga javob beradi va bosh gapdagi qo‘shimcha izohni talab qiladigan so‘zga (ko‘pincha kesimga) tegishli bo‘ladi; odatda bosh gapdan keyin turadi: «Тренер сказал, что матч начнётся в шесть». U «что, чтобы, будто, ли» bog‘lovchilari yoki «кто, что, какой, где, когда, почему, как» bog‘lovchi so‘zlari bilan bog‘lanadi. Bosh gapda ba’zan «то» ko‘rsatish so‘zi bo‘ladi: «Он рассказал о том, как нашёл дорогу». Bog‘lovchi so‘z gap bo‘lagi bo‘lib, kelishik bo‘yicha o‘zgarishi mumkin («Мы поняли, чем он занят»). «Что» bilan ergash gap axborotni yoki unga munosabatni bildiradi («Врач сказал, что нужно больше отдыхать»; «Я рад, что мы встретились»). «Чтобы» bilan ergash gap istak, iltimos, talab yoki harakatga undashni bildiradi: «Мы хотим, чтобы матч состоялся». «Ли» ergash gapning birinchi so‘zidan keyin turadi va savol, shubha ma’nosini beradi: «Я не знаю, придёт ли он». Sxemada: «[выяснили], (где …)». Ergash gap bosh gapdan vergul bilan ajratiladi.

ittifoq / so‘zsxemamisol
что[сказал], (что …)Он сказал, что придёт.
чтобы[хочу], (чтобы …)Мама хочет, чтобы мы вернулись.
будто[кажется], (будто …)Мне кажется, будто время остановилось.
ли[не знаю], (… ли …)Не знаю, нужен ли ему совет.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab devoriy ofisidan chiqqan xodim rus tilli mehmonga voqeani yetkazdi: «Сотрудница сказала, что зал уже открыт, и спросила, нужен ли вам гардероб». Mehmon boshqa odamning so‘zlarini aniq tushundi.

Kim ishlatadi

Kotiblar, tarjimonlar va jurnalistlar boshqa odam aytganini aniqlovchi ergash gaplar bilan yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun sizga aytilgan ikki gapni rus tilida yetkazing: biri «что» bilan, ikkinchisi «чтобы» bilan.

Namunalar
«Мы выяснили (что?), где находится стадион» — «[выяснили], (где ...)». «Он рассказал (о чём?) о том, как нашёл дорогу» — «[рассказал о том], (как ...)».
«Учитель потребовал, чтобы все пришли вовремя» — talab: «чтобы». «Врач сообщил, что анализы в порядке» — axborot: «что». «Я не знаю, придёт ли он» — shubha: «ли».
Sinfda faoliyat

«Что yoki чтобы?». O‘qituvchi bosh gap aytadi («Я мечтаю…», «Я знаю…», «Он попросил…»); o‘quvchilar tezda mos bog‘lovchi bilan ergash gap qo‘shadi va sababini izohlaydi.

Mashq
1
«Что» yoki «чтобы» ni qo‘ying: «Врач сказал, ... нужно больше отдыхать». «Учитель потребовал, ... все пришли вовремя». «Я рад, ... мы встретились». «Мы мечтаем, ... лето было длиннее».
2
Ikki gapni «ли» bilan bog‘lang: «Я не знаю. Придёт он или нет?»
3
Savol bering va sxema chizing: «Мы выяснили, где находится стадион».
4
Nima uchun «Я хочу, чтобы ты пришёл» da «что» ishlatib bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning universitet tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →