To‘ldiruvchi
«Дополнение» predmetni bildiradi va egilgan kelishik savollariga («кого? чего? кому? чему? кем? чем? о ком? о чём?») javob beradi: «Бабушка рассказала о детстве». U ot, olmosh, otlashgan sifat yoki sifatdosh va fe’lning noaniq shakli bilan ifodalanadi: «Учитель попросил нас помолчать». To‘g‘ri to‘ldiruvchi o‘timli fe’lga tegishli va predlogsiz tushum kelishigida turadi: «Брат починил велосипед». Boshqa barcha to‘ldiruvchilar, shuningdek predlogli to‘ldiruvchilar — egilgan to‘ldiruvchi: «Он гордится успехами». To‘g‘ri to‘ldiruvchi ba’zan qaratqich kelishigida keladi: inkorli o‘timli fe’l bilan, ayniqsa «никто, никогда, никакой» bo‘lsa («Никто не принёс бумаги»); shuningdek harakat predmetning bir qismiga o‘tsa («Отрежь мне хлеба» — bir oz). Aniq predmet, jonli ot yoki shaxs nomi bo‘lsa, inkor bilan ham tushum kelishigi qoladi: «Я не видел твою сестру». «Кроме, помимо, наряду с, за исключением, вместо» bilan boshlangan ajratilgan to‘ldiruvchilar vergul bilan ajratiladi: «Все, кроме Али, успели».
| tur | savol | misol |
|---|---|---|
| vositasiz | кого? что? | читать книгу |
| vositali | чем? о ком? | заниматься спортом, думать о доме |
| qaratqich (qisman) | чего? | выпить воды |
Maktabga mehmon bo‘lib kelgan rus tilli hunarmandga o‘quvchilar savol berdi: «Расскажите, пожалуйста, нам о вашей работе» va «Покажите нам этот инструмент». Har gapda to‘ldiruvchi savol mazmunini aniq qildi.
Intervyu oluvchilar, jurnalistlar va gidlar savolni to‘ldiruvchi bilan aniq beradi.
Mehmon ma’ruzachi uchun rus tilida ikkita muloyim savol tayyorlang. Har biri buyruq fe’li va to‘ldiruvchi bilan bo‘lsin.
| o‘rni | misol |
|---|---|
| gap boshida | Помимо музыки, он любит спорт. |
| gap o‘rtasida | Он, вместо ответа, промолчал. |
«Savol — to‘ldiruvchi». Juftlar gap yozadi, hamkori to‘ldiruvchini topib, unga savol beradi va uning turini aytadi (to‘g‘ri / egilgan).