Marina Svetayeva. «Juda erta yozilgan she’rlarim…»
Marina Ivanovna Svetayeva 1892-yil 26-sentabrda Moskvada ziyoli oilada tug‘ilgan. Otasi Ivan Vladimirovich — Moskva universiteti professori, filolog va san’atshunos, keyinchalik Rumyansev muzeyi direktori va Tasviriy san’at muzeyining asoschisi. Marina olti yoshidan she’r yoza boshlagan; u uch tilda — rus, fransuz va nemis tillarida yozgan. O‘n sakkiz yoshida birinchi to‘plami «Вечерний альбом» (1910) chiqqan, unga maktab partasida yozilgan she’rlar kirgan; 1912–1913-yillarda yana ikki to‘plam: «Волшебный фонарь» va «Из двух книг». Zamondoshlari orasida she’rlari katta shuhrat qozonmagan. Kitobga ko‘ra, u 17 yil chet elda yashagan, 1939-yilda vatanga qaytgan, tarjima bilan shug‘ullangan, kitoblarini nashrga tayyorlagan, 1941-yil 31-avgustda vafot etgan. «Моим стихам…» (1913) she’rida yosh shoira o‘z she’rlarining taqdirini oldindan aytadi: ular shunchalik erta yozilganki, u o‘zining shoir ekanini bilmagan; ular favvora sachrashiga, raketa uchqunlariga o‘xshab otilib chiqqan, «shaytonchalar» kabi sukunatli ziyoratgohga bostirib kirgan; hozir esa do‘konlarda changda yotibdi, hech kim olmayapti. Lekin oxirgi ikki qatorda ishonch: qimmatbaho sharoblar kabi, she’rlariga ham o‘z navbati keladi. Badiiy usullar: o‘xshatishlar (favvora, raketa, sharob), tasvirlar (kichik shaytonchalar) va she’r yagona uzun gap sifatida qurilgani (sintaktik chuqurlik).
«She’r taqdiri». Guruhlar she’rni ikki qismga bo‘ladi: «hozir» va «kelajak»; har qismdan kalit so‘zlarni yozib, ishonch qayerda eshitilishini ko‘rsatadi.