ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Sabab va maqsad holi

Darslar 10 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
10

Sabab va maqsad holi

Darslik: 39–43-betlar
MaqsadSabab va maqsad holini topish va ularning ifodalanishini («благодаря, из-за, от, по, за»; «для, ради, с целью, в целях»; infinitiv) to‘g‘ri qo‘llash.
Yangi so‘zlar
обстоятельство причины (sabab holi) · обстоятельство причины (adverbial of reason)обстоятельство цели (maqsad holi) · обстоятельство цели (adverbial of purpose)благоприятная причина (qulay sabab) · благоприятная причина (favourable reason)неблагоприятная причина (noqulay sabab) · неблагоприятная причина (unfavourable reason)
Tushuntirish

Sabab holi harakat yoki holatning sababini ko‘rsatadi va «почему? по какой причине? за что?» savollariga javob beradi; u predlogli ot bilan ifodalanadi. «Благодаря» jo‘nalish kelishigi bilan qulay sababni bildiradi: «Благодаря тренеру команда выиграла». «Из-за» qaratqich kelishigi bilan noqulay sababni bildiradi: «Из-за тумана рейс задержали». «От» + qaratqich holatning o‘zgarishiga sabab bo‘ladi: «задрожал от холода», «проснулся от грохота». «По» + jo‘nalish kelishigi odat, xato yoki boshqa kishining xohishini bildiradi: «по незнанию», «по рассеянности», «по просьбе брата». «За» + tushum kelishigi rag‘batlantirish yoki jazoning sababini bildiradi: «похвалили за старание». Maqsad holi «зачем? для чего? с какой целью?» savollariga javob beradi. U fe’lning noaniq shakli («вышел подышать»), «для, ради, с целью, в целях» predloglari bilan qaratqich kelishigidagi ot («для соревнований», «с целью экономии») yoki ravish va ravishdosh oboroti bilan ifodalanadi.

old ko‘makchima’nomisol
от + Р.his-tuyg‘uот усталости
по + Д.xato, odatпо ошибке
за + В.jazo / minnatdorchilikнаказать за опоздание
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdoshi kechikib kelgach, o‘quvchi rus tilida o‘qituvchiga yozdi: «Прошу извинить за опоздание: из-за ремонта дороги автобус ехал долго». Sabab qisqa va aniq ko‘rsatildi.

Kim ishlatadi

Kotiblar, dispetcherlar va diktorlar kechikish yoki o‘zgarish sababini aniq ma’lum qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Nega bugun maktabga erta kelganingiz haqida rus tilida ikki gap yozing: bittasida sabab, ikkinchisida maqsad bo‘lsin.

Namunalar
«Благодаря хорошей подготовке (qulay) команда победила, а из-за дождя (noqulay) финал перенесли». «Он покраснел от смущения».
maqsadmisol
для + Р.для здоровья
ради + Р.ради друзей
с целью + Р.с целью проверки
за + Т.пойти за водой
Maqsad: «Мы остались после уроков помочь классному руководителю» (infinitiv); «Для турнира школа купила новые мячи» (predlogli ot); «С целью экономии воды в школе поставили новые краны».
Sinfda faoliyat

«Nega? Nima uchun?». Bitta voqea beriladi («Концерт перенесли»); guruhlar «из-за», «благодаря», «по», «для» bilan sabab va maqsadni aytadi.

Mashq
1
«Благодаря» yoki «из-за» ni tanlang: «... хорошей подготовке команда победила», «... тумана самолёт не вылетел».
2
Sabab holini to‘ldiring: «Девочка дрожала ... (холод)», «Малыш проснулся ... (шум)».
3
Hol turini aniqlang: «Брат сходил в магазин за хлебом», «Из-за снега дорогу закрыли», «Для соревнований мы тренировались», «По просьбе мамы он остался».
4
Nima uchun «по незнанию» — sabab holi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduz kuzatish kechasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →