ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Ikkinchi darajali bo‘laklar. Aniqlovchi

Darslar 5 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
5

Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari. Aniqlovchi

Darslik: 19–21-betlar
MaqsadIkkinchi darajali bo‘laklarni sanash, moslashgan aniqlovchini topish va uning ifodalanish usullarini hamda moslashish shakllarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
второстепенные члены (ikkinchi darajali bo‘laklar) · второстепенные члены (secondary parts)определение (aniqlovchi) · определение (attribute)согласованное определение (moslashgan aniqlovchi) · согласованное определение (agreeing attribute)определяемое слово (aniqlanmish) · определяемое слово (defined word)
Tushuntirish

Ikkinchi darajali bo‘laklar — «определение, дополнение, обстоятельство» — gapning grammatik asosini yoyadi. «Определение» ot bilan ifodalangan bo‘lakka tobe bo‘ladi va «какой? который? чей?» savollariga javob beradi: «Тёплый ветер дул с юга». Moslashgan aniqlovchi aniqlanmish bilan moslashadi. Birlikda u jins, son va kelishikda mos keladi («новая школа — о новой школе»), ko‘plikda esa faqat son va kelishikda («в новых школах»). U sifat («старинное здание»), tartib son («третий этаж»), olmosh («наш двор, каждый ученик») yoki sifatdosh («построенный мост, цветущие сады») bilan ifodalanadi. Odatda moslashgan aniqlovchi aniqlanmishdan oldin turadi. Aniqlovchi kesimni emas, otni aniqlaydi — shu bilan u holdan farq qiladi.

ifodamisol
sifatтёплый чай
olmoshтвой билет
tartib sonпятая страница
sifatdoshспящий кот
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabning yo‘qolgan buyumlar qutisi uchun o‘quvchi rus tilida yozuv yozdi: «Найдены синий шарф и чёрная перчатка». Sifatlar otlarga mos keldi va yozuv tushunarli bo‘ldi.

Kim ishlatadi

E’lon yozuvchilar, yo‘qolgan buyumlar xodimlari va diktorlar sifatni otga moslashtirib aniq tasvirlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘z sumkangizni rus tilida bitta gapda ikki sifat bilan tasvirlang va sifat oxirini otga moslab tekshiring.

Namunalar
Наобстоятельство нашейопределение тихойопределение улицеобстоятельство растутсказуемое старыеопределение клёныподлежащее .
«Строгий учитель проверил домашнее задание»: «строгий (какой?) учитель», «домашнее (какое?) задание» — sifat bilan ifodalangan moslashgan aniqlovchilar.
«Вторая попытка оказалась удачной»: «вторая» — tartib son; «наша команда» — olmosh; «разбитая ваза» — sifatdosh. Barchasi aniqlanmish bilan jins, son va kelishikda mos.
Sinfda faoliyat

«Aniqlovchi qo‘sh». Bitta oddiy gap («Ученик читает книгу») doskaga yoziladi; guruhlar uni moslashgan aniqlovchilar bilan ketma-ket kengaytiradi, har yangi aniqlovchining ifodalanish usulini ayting.

Mashq
1
Moslashgan aniqlovchilarni toping: «В нашем старом дворе растёт высокий тополь. Третий этаж закрыт. Отремонтированная дорога открыта».
2
Qo‘shimchalarni to‘ldiring: «В зимн… лесу тихо падал пушист… снег», «Мы любовались сверкающ… вершинами гор».
3
«На старых улицах», «старая улица» birikmalarida aniqlovchi nimada moslashgan?
4
Nima uchun «наш» olmoshi «наша команда» da aniqlovchi hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasur oilasi uchun shakl tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →