ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

O‘rin va payt holi

Darslar 9 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
9

O‘rin va payt holi

Darslik: 35–38-betlar
MaqsadHol turlarini sanash, o‘rin holini («где? куда? откуда?») va payt holini («когда? как долго? с каких пор?») topish, ularni ifodalash usullari va predloglardan to‘g‘ri foydalanish («через», «за», «после»).
Yangi so‘zlar
обстоятельство (hol) · обстоятельство (adverbial)обстоятельство места (o‘rin holi) · обстоятельство места (adverbial of place)обстоятельство времени (payt holi) · обстоятельство времени (adverbial of time)предлог (predlog) · предлог (preposition)
Tushuntirish

«Обстоятельство» fe’lning yoki boshqa belgining alomatini bildiradi va odatda kesimga bitishuv yoki boshqaruv orqali bog‘lanadi. Hol ma’nosiga ko‘ra: tarz va daraja, o‘rin, payt, sabab, maqsad, shart va to‘siqsizlik holiga bo‘linadi. O‘rin holi harakat joyini ko‘rsatadi va uch savolga javob beradi: «где?» («в библиотеке, у окна»), «куда?» («в библиотеку, к окну») va «откуда?» («из библиотеки, от окна»). U ravish yoki predlogli ot bilan ifodalanadi: «Вдали мерцал огонёк». Payt holi harakat qachon, qancha vaqt davom etganini ko‘rsatadi: «когда? с каких пор? до каких пор? как долго?». U payt ravishi, predlogli ot yoki son + ot bilan ifodalanadi: «в пятницу», «по утрам», «с полудня до заката», «целый месяц». Soat ham aniq aytiladi («в половине седьмого»), sana ham («двадцатого октября», «в 2024 году»). Predloglarni farqlang: «через неделю» — bir haftadan keyin (vaqt nuqtasi), «за неделю» — bir hafta ichida (ish bajarilgan muddat), «после» esa qaratqich kelishigi bilan keladi: «после тренировки».

savolshaklmisol
где?в / на + П.во дворе
куда?в / на + В.во двор
откуда?из / с + Р.из двора
когда?в + В. / Т.весной
как долго?В. без предлогавсю зиму
с каких пор?с + Р.с мая
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bulletenida rus tilida shunday e’lon bor edi: «Кружок проходит по средам с трёх до четырёх в кабинете музыки». Mehmon qayerda va qachon borishni darrov tushundi.

Kim ishlatadi

Dispetcherlar, kotiblar va gidlar joy va vaqtni obstoyatelstva bilan aniq beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Xayoliy do‘stingizga rus tilida taklif yozing: qachon va qayerda uchrashish kerakligi aniq bo‘lsin. Hech kimga yubormang.

Namunalar
«Группа вернулась (откуда?) из горного лагеря (когда?) в пятницу вечером»: «из горного лагеря» — o‘rin holi, «в пятницу вечером» — payt holi.
Taqqoslang: «Автобус придёт через десять минут» (o‘n daqiqadan keyin), «Он выучил текст за полчаса» (yarim soat ichida), «Мы ждали с утра до вечера» (ertalabdan kechgacha).
Sinfda faoliyat

«Joy yoki vaqt?». O‘qituvchi gap o‘qiydi; o‘quvchilar o‘rin holiga o‘rnidan turadi, payt holiga qarsak chaladi va savolni aytadi.

Mashq
1
Savol bering: «Группа вернулась из горного лагеря в пятницу вечером».
2
To‘g‘ri predlogni tanlang: «Автобус придёт (через/за) десять минут», «Он выучил стихотворение (через/за) полчаса».
3
Savolga mos shakl yozing: «в библиотеке» → «куда?» va «откуда?»; «у реки» → «куда?» va «откуда?».
4
«Через неделю» va «за неделю» orasidagi farqni tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkobog‘ uchun rejaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →