Yevgeniy Yevtushenko. «Ruslar urush istaydimi?»
Yevgeniy Aleksandrovich Yevtushenko 1932-yilda Sibirda tug‘ilgan va 2017-yilda vafot etgan. U ijodkor oilada o‘sgan: otasi havaskor shoir, onasi aktrisa; ular unga kitobga muhabbat singdirgan — baland ovozda o‘qigan, tarixdan qiziqarli faktlar aytib bergan. 1944-yilda oila Moskvaga ko‘chgan; Yevgeniy she’riyat studiyasida shug‘ullangan, otasi bilan she’riyat kechalariga borgan, Axmatova, Tvardovskiy va Pasternak kechalarida bo‘lgan. Birinchi kitobi — «Разведчики грядущего». 1952-yilda u Yozuvchilar uyushmasiga eng yosh a’zo sifatida qabul qilingan. «Третий снег», «Шоссе энтузиастов», «Обещание», «Стихи разных лет», «Яблоко» to‘plamlari uni mashhur qilgan. Uning ko‘p she’rlari qo‘shiqqa aylangan. «Хотят ли русские войны?..» (1961) she’rida shoir bu savolni dalalar sukunatidan, qayin va terak daraxtlaridan, qayin ostida abadiy yotgan askarlardan va ularning o‘g‘illaridan so‘rashni taklif qiladi. Askarlar faqat o‘z yurti uchun emas, «butun yer yuzidagi odamlar tinch tush ko‘rsin deb» halok bo‘lgan; shoir Nyu-York va Parijga ham murojaat qiladi: javobni o‘z tushlaringizdan so‘rang. Bandlardan birida: «ha, biz jang qilishni bilamiz, lekin yana askarlar o‘z qayg‘uli yerlarida yiqilishini istamaymiz». Oxirida — onalardan va shoirning xotinidan so‘rash. Tuzilishi: har banddagi savol va javob «ha» yoki «yo‘q» demaydi, lekin javob aniq: yo‘q. Badiiy usullar: ritorik savol, takror («Спросите вы…»), murojaat, qofiya juftlari.
«Guvohlar». Har bir o‘quvchi she’rdagi uch «guvoh»ni (sukunat, askarlar, onalar) tanlab, ularning javobini bir jumlada yozadi va sinfda o‘qiydi.