Shart va to‘siqsizlik holi
Shart holi harakat qaysi sharoitda bajarilishini yoki bajarilishi mumkinligini bildiradi va «при каком условии?» savoliga javob beradi. U predlogli ot bilan ifodalanadi: «при» + predlog kelishigi («при плохой погоде»), «в случае» va «без» + qaratqich kelishigi («в случае опоздания», «без зонта»), shuningdek ravishdosh oboroti bilan («хорошо подготовившись»). To‘siqsizlik holi esa harakat qarama-qarshi sharoitga qaramay bajarilishini ko‘rsatadi va «несмотря на что? вопреки чему?» savollariga javob beradi. Uni «несмотря на» (tushum kelishigi: «несмотря на дождь»), «вопреки» (jo‘nalish kelishigi: «вопреки прогнозу»), «независимо от» (qaratqich kelishigi: «независимо от возраста») predloglari yoki ravishdosh oboroti («не зная правил») ifodalaydi. «Несмотря на» bilan boshlangan hol odatda vergul bilan ajratiladi: «Несмотря на дождь, мы вышли». Ravishdosh oboroti har doim vergul bilan ajratiladi: «Хорошо подготовившись, он сдал экзамен».
| tur | ifoda | misol |
|---|---|---|
| shart | при, в случае, без | в случае тревоги |
| to‘siq | несмотря на + В. | несмотря на холод |
| to‘siq | вопреки + Д. | вопреки совету |
| to‘siq | независимо от + Р. | независимо от погоды |
Maktab hovlisidagi bayram e’lonida rus tilida shunday yozilgan edi: «Несмотря на ветер, праздник состоится во дворе; в случае сильного дождя он пройдёт в зале». Mehmonlar ikki variantni tushundi.
Tashkilotchilar, murabbiylar va ob-havo xabarchilari shart va qarama-qarshilikni bir e’londa bildiradi.
Ertangi reja uchun rus tilida ikki gap yozing: biri «в случае ...», ikkinchisi «несмотря на ...» bilan boshlansin.
«Agar... bo‘lsa / ...ga qaramay». Bitta gap boshi beriladi («Команда победила...»); jamoalar avval shart bilan, so‘ng to‘siqsizlik bilan davom ettiradi.