ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Aniqlovchi ergash gapli qo‘shma gap (2)

Darslar 20 · 1 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
20

«СПП»: aniqlovchi ergash gap (2)

Darslik: 77–79-betlar
Maqsad«Который» ni «где, куда, откуда, когда» bog‘lovchi so‘zlari bilan almashtirish, aniqlovchi ergash gapni sifatdosh oboroti bilan almashtirish mumkin yoki mumkin emasligini aniqlash.
Yangi so‘zlar
союзное слово «где» (bog‘lovchi so‘z) · союзное слово «где» (conjunctive word)причастный оборот (sifatdosh oboroti) · причастный оборот (participial phrase)синонимичная конструкция (sinonim qurilma) · синонимичная конструкция (synonymous construction)деловой стиль (rasmiy uslub) · деловой стиль (official style)
Tushuntirish

Agar aniqlanmish joy yoki vaqt ma’nosiga ega bo‘lsa, «который» ni «где, куда, откуда, когда» bilan almashtirish mumkin: «Это город, в котором я вырос» — «Это город, где я вырос»; «Это город, в который мы мечтаем поехать» — «…, куда мы мечтаем поехать»; «Это порт, из которого уходят корабли» — «…, откуда уходят корабли»; «Я помню день, в который мы познакомились» — «…, когда мы познакомились». Har doim almashtirib bo‘lmaydi: «дорога, по которой мы идём», «книга, о которой мы говорили» — bu yerda joy yoki vaqt ma’nosi yo‘q. Rasmiy va ilmiy nutqda «который» li ergash gap o‘rniga ko‘pincha sifatdosh oboroti ishlatiladi: «Мост, который построили в прошлом году, открыт» — «Мост, построенный в прошлом году, открыт». Biroq sifatdoshda kelasi zamon va shart mayli shakli yo‘q, shuning uchun kelasi, mumkin bo‘lmagan yoki shartli harakatni sifatdosh oboroti bilan ifodalab bo‘lmaydi: «Задача, которую мы решим завтра», «Дело, которое мы сделали бы вместе». Sifatdosh oboroti uslubni rasmiylashtiradi, «который» li gap esa oddiyroq va aniqroq eshitiladi.

ma’noкоторыйbog‘lovchi so‘z
joyсело, в которомсело, где
yo‘nalishлес, в которыйлес, куда
manbaдвор, из которогодвор, откуда
paytвечер, в которыйвечер, когда
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab jurnalida o‘quvchi rus tilida yozdi: «Площадка, построенная летом, уже открыта. Это место, где проходят наши соревнования». Birinchi gap rasmiy, ikkinchisi oddiy edi.

Kim ishlatadi

Jurnalistlar, rasmiy e’lon yozuvchilar va tarjimonlar uslubga qarab sifatdosh iborasi yoki «где» ni tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingiz haqida ikki gap yozing: biri «где», ikkinchisi sifatdosh iborasi bilan.

Namunalar
ergash gapsifatdosh
Письмо, которое получили вчераПисьмо, полученное вчера
Задача, которую решим завтра— (kelasi zamon sifatdoshi yo‘q)
«Мы вернулись в посёлок, в котором выросли» = «…, где выросли». «Это был год, в который брат пошёл в школу» = «…, когда брат пошёл в школу». «Вокзал, откуда уходят поезда» = «Вокзал, из которого уходят поезда».
«Статья, которую написал наш учитель, опубликована» = «Статья, написанная нашим учителем, опубликована». Almashtirib bo‘lmaydi: «Статья, которую мы напишем завтра, будет короткой».
Sinfda faoliyat

«Almashtirish mumkinmi?». Doskada 6 ta gap; o‘quvchilar «который» ni «где/куда/откуда/когда» bilan yoki sifatdosh oboroti bilan almashtirib ko‘radi, imkonsiz bo‘lsa sababini aytadi.

Mashq
1
«Который» ni almashtiring: «Это дом, в котором родился мой дед», «Мы вспомнили год, в который начали учиться», «Это порт, из которого уходят корабли».
2
Qaysi gapdagi «который» ni «где» yoki «когда» bilan almashtirib bo‘lmaydi: «дорога, по которой мы идём», «город, в котором мы живём»?
3
Sifatdosh oborotini ergash gap bilan almashtiring: «Мост, построенный в прошлом году, открыт».
4
Nima uchun «Задача, которую мы решим завтра» ni sifatdosh oboroti bilan almashtirib bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliZarinaning birinchi daromadiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →