«СПП»: payt ergash gapi
Payt ergash gapi «когда? как долго? с каких пор? до каких пор?» savollariga javob beradi va bosh gapga payt bog‘lovchilari orqali bog‘lanadi: «когда, пока, в то время как, до того как, с тех пор как, после того как, как только, прежде чем, перед тем как». Qismlarning tartibi erkin: «Когда я вышел из дома, начался дождь» — «Начался дождь, когда я вышел из дома». Ergash gap bosh gapdan vergul bilan ajratiladi. Payt ergash gapi bosh gapdagi harakat bilan bir vaqtlilik yoki ketma-ketlikni ifodalaydi. Bir vaqtlilikda ko‘pincha tugallanmagan tur fe’li keladi: «Пока мы шли к станции, лил дождь». Ketma-ketlikda tugallangan tur fe’li ishlatiladi: «После того как закончился урок, мы пошли в столовую»; «Как только ударил звонок, все вскочили». «Прежде чем» va «перед тем как» dan keyin ikkala harakatni bir shaxs bajarsa, ko‘pincha infinitiv ishlatiladi: «Перед тем как выйти, он надел куртку». «Пока не» harakat tugagunga qadar davom etishini bildiradi: «Мы ждали, пока не подошёл автобус».
| ma’no | ittifoq |
|---|---|
| bir vaqtlilik | когда, пока, в то время как |
| ketma-ketlik | после того как, как только, едва |
| oldin | прежде чем, перед тем как, до того как |
| «до тех пор» | пока не |
Almashinuv talabasi maktab kuni haqida so‘radi. O‘quvchi rus tilida «Пока идёт урок, в коридоре тихо. Когда урок заканчивается, все выходят на перемену» dedi. Vaqt bog‘lovchilari tartibni ko‘rsatdi.
Yo‘riqnoma yozuvchilar, murabbiylar va gidlar ishlarning tartibini vaqt bog‘lovchilari bilan tushuntiradi.
Maktabdan keyingi kechangiz haqida rus tilida uch gap yozing: «пока», «когда» va «после того как» ishlating.
«Avval — keyin». Doskada kartochkalar: «пока», «после того как», «как только», «перед тем как». Guruhlar har bir bog‘lovchi bilan ish tartibini tasvirlaydi (masalan, ertalabki odatlar).