Darslar 32–33 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
32
Sergey Yesenin. «Onaga maktub»
Darslik: 122–124-betlar
MaqsadYeseninning «Onaga maktub» she’rining yozilish sharoitini, mazmunini va lirik qahramon tuyg‘ularini ayta olish.
Yangi so‘zlar
обращение (murojaat) · обращение (address)родной дом (ona uy) · родной дом (the native home)утешать (taskin bermoq) · утешать (to console)тоска (sog‘inch) · тоска (longing)
Tushuntirish
Sergey Yesenin (1895–1925) «Письмо матери» she’rini 1924-yilda yozgan. U paytda shoir allaqachon keng shuhrat qozongan edi, lekin tinimsiz ish tufayli o‘z qishlog‘i Konstantinovoga sakkiz yil bora olmagan. Sayohat arafasida u onasiga bu she’rni bag‘ishlagan. She’r quvonchli salom bilan boshlanadi: «Ты жива ещё, моя старушка?» Shoir onasiga shunday deydi: 1) men tirikman, sendan salom; 2) onaning ko‘z oldiga tez-tez keladigan dahshatli manzara — go‘yo o‘g‘lini janjalda yarador qilishgan — bu shunchaki og‘ir xayol, u onasini ko‘rmasdan o‘lmaydi; 3) men avvalgidek mehribonman va uyga qaytishni orzu qilaman; 4) orzu bo‘lib o‘tgan va amalga oshmagan narsani qo‘zg‘atma — men hayotda erta yo‘qotish va charchoqni boshdan kechirdim; 5) sen mening yagona yordamim va yagona «несказанный свет»san, shuning uchun tashvishlanma. Onaning eski kiyimda yo‘lga chiqib turishi shoirni qiynaydi, shuning uchun oxirgi bandda boshdagi so‘zlar takrorlanib, she’r halqa shaklini oladi. Ohang samimiy, sodda, so‘zlashuv so‘zlari («шибко», «ветхий шушун») qishloq hayotini jonlantiradi. Shoir tasalli beradi, lekin uning o‘zida ham sog‘inch bor.
Namunalar
Shoir onasini tinchlantiradi, ammo bir vaqtning o‘zida o‘z qalbini ham ochadi: u «erta yo‘qotish va charchoq» haqida gapiradi. Demak, tasalli ikki tomonlama.
She’rning boshi va oxiri bir-biriga javob beradi: boshida ona yo‘lga chiqib qarab turadi, oxirida shoir uni bunday qilmaslikka undaydi. Bu halqa tuzilma (kompozitsiya) tuyg‘uning samimiyligini kuchaytiradi.