ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Maqsad, shart va to‘siqsizlik ergash gapli qo‘shma gap

Darslar 24–25 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
25

«СПП»: shart va to‘siqsizlik ergash gapi

Darslik: 94–96-betlar
MaqsadShart va to‘siqsizlik ergash gaplarini («если, если бы, раз, в случае если»; «хотя, несмотря на то что, как ни, где ни») topish, real va real bo‘lmagan shartni farqlash.
Yangi so‘zlar
придаточное условия (shart ergash gapi) · придаточное условие (clause of condition)придаточное уступки (to‘siqsizlik ergash gapi) · придаточное уступки (clause of concession)условное наклонение (shart mayli) · условное наклонение (conditional mood)частица «бы» (yuklama) · частица «бы» (particle)
Tushuntirish

Shart ergash gapi bosh gapdagi harakat qanday sharoitda bo‘lishini bildiradi va «при каком условии?» savoliga javob beradi. U «если, если бы, раз, в случае если, при условии что, когда» bog‘lovchilari bilan bog‘lanadi. Real shartda fe’l indikativda: «Если завтра будет дождь, мы останемся дома». Real bo‘lmagan shartda ikkala qismda ham «бы» bilan shart mayli ishlatiladi: «Если бы я знал дорогу, я пошёл бы сам». Bosh gapda ko‘pincha «то» ham keladi: «Если начнётся дождь, то матч перенесут». To‘siqsizlik ergash gapi shartga qaramay harakat bajarilishini ko‘rsatadi va «несмотря на что? вопреки чему?» savollariga javob beradi. U «хотя, несмотря на то что, пускай, даром что» bog‘lovchilari yoki «как ни, где ни, куда ни, что ни, сколько ни, кто ни» (shuningdek «бы» bilan: «как бы ни», «куда бы ни») birikmalari orqali bog‘lanadi: «Хотя было холодно, мы долго гуляли»; «Сколько ни ждали, автобус не пришёл»; «Куда бы ты ни пошёл, я поеду с тобой». Ergash gap vergul bilan ajratiladi.

shaklmisol
real shartЕсли будет жарко, откроем окно.
nomumkin shartЕсли бы было жарко, мы открыли бы окно.
to‘siqХотя было жарко, мы закрыли окно.
«как ни»Как ни старайся, всё сразу не успеешь.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Pen-do‘stiga yozgan xatda o‘quvchi rus tilida shunday yozdi: «Если ты приедешь летом, мы сходим в музей. Если бы у меня было больше времени, я бы писал тебе чаще». Birinchi gap real, ikkinchisi xayoliy edi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, mezbonlar va rejalashtiruvchilar real va xayoliy shartlarni farqlab gapiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Orzu haqida rus tilida uch gap yozing: bittasida «если», bittasida «если бы», bittasida «хотя».

Namunalar
Real: «Если я узнаю номер, я позвоню». Real emas: «Если бы я знал номер, я позвонил бы» («бы» ikkala qismda).
To‘siqsizlik: «Хотя было поздно, мы ещё гуляли». «Сколько ни ждали, автобус не пришёл». «Куда бы ты ни пошёл, я поеду с тобой».
Sinfda faoliyat

«Agar... bo‘lganida». Bitta orzu beriladi («Я стал бы пилотом»); jamoalar «если бы» bilan real bo‘lmagan shart, «если» bilan real shartli gap tuzadi, so‘ng «хотя» bilan to‘siqsizlik gapi.

Mashq
1
«Если» yoki «хотя» ni qo‘ying: «... пойдёт дождь, возьми зонт». «... было поздно, мы ещё гуляли».
2
Real yoki real bo‘lmagan shartni aniqlang: «Если я узнаю номер, я позвоню». «Если бы я знал номер, я позвонил бы».
3
Sodda gapni to‘siqsizlik ergash gapli qo‘shma gapga aylantiring: «Несмотря на усталость, он продолжал бег».
4
Nima uchun «Если бы я знал дорогу, я пошёл бы сам» da «бы» ikki marta keladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning bahorgi to‘garaklariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →