Laboratoriya ishi: gorizontga qiya otilgan jism harakatini o‘rganish
Ishning maqsadi – sharchaning uchish uzoqligi otilish burchagiga qanday bog‘liqligini tekshirish. Asboblar: stol chetiga mahkamlanadigan ballistik to‘pponcha (prujinali otuvchi qurilma), metall sharcha, o‘lchov lentasi, oq va qora (kopirovka) qog‘oz. To‘pponchani avval 30° ga, so‘ng 45° ga o‘rnatamiz (burchak transportir bilan o‘lchanadi), sharchani otamiz va uning tushgan joyini qog‘ozdagi iz bo‘yicha topamiz; har burchakda tajribani kamida 3 marta takrorlaymiz. Har bir burchak uchun uchish uzoqligining o‘rtacha qiymati lo‘rt = (l₁ + l₂ + l₃)/3 va absolyut xatoliklari Δlᵢ = |lᵢ – lo‘rt| hisoblanadi, ularning o‘rtachasi Δlo‘rt natijaning xatoligini beradi: l = lo‘rt ± Δlo‘rt. Nazariya bo‘yicha s = υ₀²sin2α/g, shuning uchun 45° da uzoqlik eng katta, 30° da esa u 45° dagining sin60° ≈ 0,87 qismiga teng bo‘lishi kerak. Natijani nazariya bilan solishtirib, farq sababini (havo qarshiligi, sharcha o‘lchamlari, otilish balandligi) tushuntiramiz. Xavfsizlik: asbob faqat o‘qituvchi nazoratida ishlatiladi, otish yo‘nalishida hech kim turmaydi, sharchani odamga qaratish mumkin emas.
Sinfda: o‘z jadvalingizni chizing (burchak; 3 ta uzoqlik; o‘rtacha; xatolik). O‘qituvchi bergan namunaviy sonlar bilan hisoblashni mashq qiling, so‘ng haqiqiy o‘lchovlarni kiriting. Asbobni faqat o‘qituvchi ishga tushiradi.