Elektr maydon energiyasi
Jismni zaryadlash uchun zaryadlarning itarishini yengib ish bajariladi; bu ish elektr maydon energiyasiga aylanadi. Potensial noldan φ gacha chiziqli ortgani uchun o‘rtacha potensial φ/2, shuning uchun W = qφ/2. Elektr sig‘im C = q/φ (birligi 1 F = 1 C/V; amalda mF, μF, nF, pF), shundan W = Cφ²/2 = q²/(2C). Kondensator – dielektrik bilan ajratilgan ikki o‘tkazgich (qoplama); uning sig‘imi C = q/U, yassi kondensatorda C = εε₀S/d, bunda ε₀ = 8,85·10⁻¹² F/m. Kondensator energiyasi W = qU/2 = CU²/2 = q²/(2C). Bu energiya qoplamalar orasidagi maydonda mujassam; hajmi V = Sd bo‘lgan yassi kondensatorda W = εε₀E²V/2. Maydon energiyasining hajmiy zichligi w = W/V = εε₀E²/2 (birligi J/m³). Zaryadlangan kondensator energiyani yo‘qotib boradi, kichik qarshilikli zanjirdan esa deyarli bir zumda zaryadsizlanadi; shuning uchun zaryadlangan kondensatorni qo‘l bilan ushlamang.
Defibrillatorda kondensator (taxminan 100 μF) 2000 V gacha zaryadlanadi va energiyasi W = CU²/2 = 0,5·10⁻⁴·4·10⁶ = 200 J bo‘ladi. Bu energiya millisekundlar ichida bemorning ko‘krak qafasi orqali beriladi va yurak ritmini tiklashga yordam beradi.
Shoshilinch yordam xodimlari defibrillatorni ishlatadi, elektronika ustalari kondensatorlarni tekshirishda ehtiyot bo‘ladi, fotografiya va lazer muhandislari kuchli yorug‘lik chaqnashi uchun energiya to‘playdi.
Qog‘ozda 200 J energiya 2 kg li maktab sumkasini qancha balandlikka ko‘tara olishini hisoblang: h = W/(mg). Bu energiya miqdorini tasavvur qilishga yordam beradi.
Faqat hisob va o‘qituvchi bilan: har xil sig‘imli (1 μF, 10 μF, 100 μF) kondensatorlar uchun 10 V da energiyani hisoblab jadval to‘ldiring. Haqiqiy kondensatorni zaryadlamang, tarmoqqa ulamang, ushlamang.