Aylanma va ilgarilanma harakatni o‘zaro uzatish
Mashinalarda aylanma harakat bir g‘ildirakdan boshqasiga uzatiladi. Friksion uzatishda ikki g‘ildirak bir-biriga siqib qo‘yiladi va ishqalanish kuchi tufayli ikkinchisi teskari yo‘nalishda aylanadi; tasmali uzatishda g‘ildiraklar (shkivlar) tarang tasma bilan bog‘lanadi. Ikkala holda ham sirpanish bo‘lmaganda gardishlardagi chiziqli tezliklar teng: υ₁ = υ₂, ya’ni ω₁R₁ = ω₂R₂, bundan ω₁/ω₂ = ν₁/ν₂ = R₂/R₁: kichik g‘ildirak tezroq aylanadi. Tishli uzatishda vaqt birligida tishlashish nuqtasidan o‘tgan tishlar soni teng: N₁ν₁ = N₂ν₂, shuning uchun ν₁/ν₂ = N₂/N₁. Bir o‘qqa mahkamlangan g‘ildiraklarning burchak tezligi bir xil, chiziqli tezliklari esa radiuslariga proporsional. Tishli uzatish sirpanmaydi va katta quvvatni uzatadi, friksion usul faqat kichik quvvatga yaraydi. Tikuv mashinasi va dvigatelning krivoship-shatun mexanizmi aylanma harakatni ilgarilanma (borib-keluvchi) harakatga aylantiradi.
Faqat o‘qituvchi nazoratida: velosipedning pedal tishli g‘ildiragi va orqa g‘ildirak tishli g‘ildiragidagi tishlarni sanang va ularning nisbatini hisoblang (zanjirga qo‘l tekkizmang; velosiped tinch turishi kerak). Pedal bir marta aylanganda orqa g‘ildirak necha marta aylanishini bashorat qiling.