Yarimo‘tkazgichlarda o‘tkazuvchanlik

Yarimo‘tkazgichlar (kremniy, germaniy, selen, tellur) o‘tkazuvchanligi bo‘yicha metall va dielektrik oralig‘ida turadi. Metallardan farqli, qizdirilganda va yorug‘lik tushganda ularning solishtirma qarshiligi kamayadi; juda past temperaturada ular dielektrik kabi bo‘ladi. Toza kremniy kristalida har bir atom qo‘shni atomlar bilan to‘rtta valent elektron orqali kovalent bog‘lanadi. Qizdirilganda ayrim bog‘lanishlar uziladi: elektron erkin bo‘ladi (elektron o‘tkazuvchanlik, n-tur), uning o‘rnida musbat zaryadli kovak qoladi; qo‘shni elektron kovakni to‘ldirib, kovakni siljitadi (kovakli o‘tkazuvchanlik, p-tur). Toza (aralashmasiz) yarimo‘tkazgichda elektronlar va kovaklar soni teng – xususiy o‘tkazuvchanlik, u kichik. Aralashma o‘tkazuvchanlikni keskin oshiradi. Besh valentli atom (mishyak, fosfor) – donor: bitta qo‘shimcha erkin elektron beradi, asosiy tashuvchilar elektronlar – n-tur. Uch valentli atom (indiy, bor, galliy) – akseptor: bitta bog‘lanish to‘lmay qoladi, ya’ni kovak hosil bo‘ladi, asosiy tashuvchilar kovaklar – p-tur. Asosiy bo‘lmagan tashuvchilar n-turda kovaklar, p-turda elektronlar.