Qiya otilgan jism va laboratoriya ishi

Gorizontga α burchak ostida υ₀ tezlik bilan otilgan jismning boshlang‘ich tezligini ikki tashkil etuvchiga ajratamiz: υ₀ₓ = υ₀cosα va υ₀ᵧ = υ₀sinα. Gorizontal bo‘yicha jism tekis harakat qiladi (υₓ = υ₀cosα, x = υ₀t·cosα), vertikal bo‘yicha esa boshlang‘ich tezligi υ₀sinα bo‘lgan tekis sekinlanuvchan harakat (υᵧ = υ₀sinα – gt). Eng yuqori nuqtada υᵧ = 0, shuning uchun u yerda tezlik eng kichik va υ = υ₀cosα. Ko‘tarilish vaqti tₖ = υ₀sinα/g, umumiy uchish vaqti t = 2υ₀sinα/g, maksimal balandlik h = υ₀²sin²α/(2g), uchish uzoqligi s = υ₀²sin2α/g. Havo qarshiligi bo‘lmaganda uzoqlik 45° da eng katta, α va 90° – α burchaklarda esa bir xil. Trayektoriya tenglamasi y = x·tgα – gx²/(2υ₀²cos²α) bo‘lib, bu koordinata boshidan o‘tuvchi, shoxlari pastga qaragan parabola. Haqiqiy sharoitda havo qarshiligi uzoqlikni kamaytiradi va eng uzoq uchish burchagi 45° dan kichikroq (taxminan 30–40°) bo‘ladi.