Tok manbalarini ketma-ket va parallel ulash
Bitta galvanik elementning EYuK kichik (taxminan 1–2 V), shuning uchun elementlar batareyaga ulanadi. Kirxgofning 1-qoidasi: tugunga kiruvchi va chiquvchi toklarning algebraik yig‘indisi nolga teng (zaryad saqlanishi): ΣI = 0. 2-qoidasi: berk konturda kuchlanish tushuvlari (IR) algebraik yig‘indisi konturdagi EYuK larning algebraik yig‘indisiga teng: ΣIR = Σℰ. Bir xil (ℰ, r) n ta elementni ketma-ket ulaganda batareya EYuK = nℰ, ichki qarshiligi nr, tok I = nℰ/(R + nr); R ≫ nr bo‘lsa, I ≈ nℰ/R, ya’ni bitta elementdagidan n marta katta – katta tashqi qarshilikda foydali. Parallel ulaganda (bir xil ishorali qutblar birga) EYuK = ℰ, ichki qarshilik r/n, I = ℰ/(R + r/n); R ≪ r bo‘lsa, tok bitta elementdagidan taxminan n marta katta – kichik tashqi qarshilikda foydali. Ikki manba bir xil ishorali qutblari bilan qarama-qarshi ulansa (ℰ₂ > ℰ₁), I = (ℰ₂ – ℰ₁)/(r₁ + r₂).
Noutbuk batareya bloki uchta ketma-ket ulangan zanjirdan (har birida 3,6 V li elementlar) va ikki parallel tarmoqdan tuzilgan: kuchlanish 3·3,6 = 10,8 V, sig‘im har biri 2,5 A·soat bo‘lgan ikki tarmoq uchun 2·2,5 = 5 A·soat. Ketma-ket ulash kuchlanishni, parallel ulash sig‘imni (tokni) oshiradi.
Batareya muhandislari qurilma uchun kuchlanish va sig‘imni element ulanishi orqali tanlaydi, quyosh panellarini o‘rnatuvchilar panellarni ketma-ket va parallel ulaydi, elektronika konstruktorlari quvvat manbalarini loyihalaydi.
Qog‘ozda to‘rtta 1,5 V li elementni avval ketma-ket, keyin ikkitadan ikki zanjirga bo‘lib, zanjirlarni parallel ulangan holda chizing (haqiqiy batareyalar ishlatilmaydi). Har bir usul qancha kuchlanish berishini yozing.
Faqat hisob bilan: bir xil 3 ta elementdan ketma-ket va parallel ulanishning EYuK va ichki qarshiligini jadvalga yozing; R = 0,1 Ω va R = 30 Ω uchun qaysi usul ko‘p tok berishini hisoblab aniqlang. Akkumulyator va batareyalarni qisqa tutashtirmang.