Jism og‘irligining harakat turiga bog‘liqligi
Jismning og‘irligi – uning tayanchga yoki osmaga ta’sir qiladigan kuchi; u tayanchning reaksiya kuchi N ga kattaligi teng, yo‘nalishi qarama-qarshi (uchinchi qonun). Tinch holatda yoki o‘zgarmas tezlikda P = mg. Tayanch (lift) a tezlanish bilan pastga harakatlansa, mg – N = ma, shuning uchun P = m(g – a); yuqoriga tezlanish bilan harakatlansa, P = m(g + a). Agar a = g va pastga yo‘nalgan bo‘lsa, P = 0 – vaznsizlik: jism tayanchga bosmaydi; erkin tushayotgan jism, orbitadagi yo‘ldosh va uning ichidagi odamlar shu holatda. Yuklama koeffitsiyenti n = P/(mg) = 1 + a/g (tezlanish yuqoriga bo‘lganda n > 1, bu ortiqcha yuklama): raketa uchirilishida va uchuvchilarda bir necha marta katta. Egri yo‘lda ham og‘irlik o‘zgaradi: qavariq ko‘prikning yuqorisida P = m(g – υ²/R), botiq joyning pastida P = m(g + υ²/R). Tezlanish faqat gorizontal bo‘lsa, vertikal yo‘nalishdagi og‘irlik o‘zgarmaydi.
Sinfda, xotiradan: arg‘imchoqda uchganingiz yoki liftda yurganingizdagi lahzalarni eslab, qaysi paytda o‘zingizni «yengil», qaysi paytda «og‘ir» his qilganingizni jadvalga yozing va P = m(g ± a) bilan tushuntiring. Hech qanday xavfli sakrash yoki tajriba o‘tkazmang.