Laboratoriya ishi: qiya tekislikda foydali ish koeffitsiyentini aniqlash
Ishning maqsadi – qiya tekislikning foydali ish koeffitsiyentini aniqlash va u qiyalik burchagiga bog‘liqligini tekshirish. Asboblar: uzun yupqa taxta, qisqichli shtativ, yog‘och brusok, yuklar to‘plami, dinamometr, o‘lchov lentasi. Taxtani shtativga qiya qilib mahkamlaymiz, uning uzunligi l va balandligi h ni o‘lchaymiz. Dinamometr bilan brusok (yuk bilan) og‘irligi P ni topamiz. So‘ng brusokni taxta bo‘ylab dinamometr yordamida siltamasdan, bir tekis tortamiz va F ko‘rsatishini yozamiz. Foydali ish Af = P·h, to‘la ish Aₜ = F·l, FIK η = Af/Aₜ·100%. Tajribani kamida 3 marta takrorlab, natijalarni jadvalga yozamiz; so‘ng balandlikni o‘zgartirib (boshqa burchak) ham o‘lchaymiz. Odatda burchak kattalashganda ishqalanish ulushi kamayadi va FIK ortadi. Xatolik manbalari: dinamometr aniqligi, notekis tortish, o‘lchov lentasi. Xavfsizlik: taxta tushib ketmasligi uchun shtativni mahkamlang, og‘ir yuk olmang, barmoqlarni brusok va taxta orasiga tiqmang.
Sinfda: o‘z jadvalingizni tayyorlang (l, h, P, F, Aₜ, Af, η). O‘qituvchi bergan namunaviy sonlar bilan hisoblashni mashq qiling va natijani 3 ta tajribada solishtiring. Dinamometrni to‘satdan qo‘yib yubormang.