Zaryadlangan shar maydoni va potensial

Zaryadi sirt bo‘ylab tekis taqsimlangan q zaryadli, R radiusli o‘tkazuvchi sfera ichida superpozitsiya prinsipiga ko‘ra maydon kuchlanganligi nolga teng: E = 0 (r < R). Sferadan tashqarida (r ≥ R) maydon markazga qo‘yilgan nuqtaviy zaryad maydoniga teng: E = kq/r²; sirtda E = kq/R², uzoqlashgan sari 1/r² qonuni bilan kamayadi. Dielektrikda erkin zaryadlar juda kam; tashqi maydon ta’sirida atom va molekulalar qutblanadi, ular o‘zining E′ maydonini hosil qiladi va u tashqi E₀ ga qarshi yo‘nalgan: E = E₀ – E′. Maydon necha marta susayishini dielektrik singdiruvchanlik ε = E₀/E ko‘rsatadi (o‘lchamsiz; vakuumda 1, havoda ≈ 1, moyda ≈ 2–3, suvda ≈ 81). Dielektrikdagi nuqtaviy zaryad maydoni E = kq/(εr²), zaryadlar orasidagi kuch F = kq₁q₂/(εr²), ya’ni vakuumdagidan ε marta kichik.