Xulosa. Yakunlovchi takrorlash
Darslik xulosasiga ko‘ra, XVIII–XIX asrlarda uch xonlikdagi o‘zaro urushlar va parokandalik Rossiya imperiyasining istilosiga qulay zamin yaratdi; shuningdek, harbiy-siyosiy boshboshdoqlik va hukmdorlarning uzoqni ko‘ra olmasligi ham sabab bo‘ldi. Tarixchilar odatda bunga imperiyaning harbiy va texnik ustunligi hamda geosiyosiy raqobatni ham qo‘shadi. 1865-yilda Toshkent olindi, 1867-yilda Turkiston general-gubernatorligi tuzildi, 1868-yilda Buxoro amirligi, 1873-yilda Xiva xonligi protektoratga aylandi, 1876-yilda Qo‘qon xonligi tugatildi. Boshqaruv harbiy-ma’muriy asosda qurildi, yer davlat mulki deb e’lon qilindi, ko‘chirish siyosati olib borildi, temiryo‘llar qurilib paxtachilik kengaydi, hunarmandchilik qiyinlashdi. Norozilik 1878, 1885, 1892 va 1898-yillardagi harakatlarda, 1916-yil qo‘zg‘olonida namoyon bo‘ldi. Shu bilan birga jadidchilik XIX asr oxiridan (G‘aspirali Qrimda birinchi maktabni 1884-yilda ochgan) yangi usul maktablari, matbuot, teatr va adabiyotni rivojlantirdi, 1917-yildan siyosiy tus oldi. 1920-yilda Buxoro va Xivada xonlik va amirlik o‘rniga xalq sovet respublikalari e’lon qilindi. Darslik, mustamlaka sharoitida ham xalq o‘z tilini, urf-odatini va madaniyatini saqlab qolganini ta’kidlaydi, shuningdek, o‘lkaga zavod, bank va temiryo‘l kirib kelganini ham qayd etadi.
| Yil | Voqea |
|---|---|
| 1865 | Toshkent egallandi |
| 1867 | Turkiston general-gubernatorligi |
| 1868 | Buxoro amirligi — protektorat |
| 1873 | Xiva xonligi — protektorat |
| 1876 | Qo‘qon xonligi tugatildi |
| 1884 | Birinchi jadid maktabi (Qrim) |
| 1916 | Xalq qo‘zg‘oloni |
| 1920 | Buxoro va Xorazm xalq sovet respublikalari |
Yil oxirida o‘quvchilar kurs davomidagi muhim voqealarni vaqt chizig‘iga qo‘yib, qaysi voqea qaysi keyingi voqeani tayyorlaganini o‘qlar bilan ko‘rsatdi. Shu orqali butun kursni bir qarashda ko‘ra oldi.
Tarixchilar uzoq davrni bosqichlarga ajratadi, loyiha rahbarlari yil yakunida xulosa yozadi, o‘qituvchilar takrorlash rejasini tuzadi.
Shu yildagi besh muhim voqeani o‘z hayotingizdan tanlab, vaqt chizig‘iga qo‘ying va ular orasidagi bog‘liqlikni o‘qlar bilan ko‘rsating.
1865–1920 yillar uchun 15 ta asosiy sananing umumiy vaqt chizig‘ini tuzing va uchta davrga bo‘ling: istilo, mustamlaka tuzumi, 1916–1920.