ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Turkiston general-gubernatorligi (1867)

Darslar 7 · 1 ta dars · S. Tillaboyev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlari), 9-sinf, 3-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
7

Turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi

Darslik: 26–29-betlar
MaqsadTurkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi, tuzilishi va general-gubernator vakolatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
general-gubernatorlik · large region ruled by a governor-generalharbiy okrug · military districtviloyat · province (oblast)Amudaryo bo‘limi · Amu Darya Division (1873)
Tushuntirish

1865-yilda tuzilgan Turkiston viloyati harbiy harakatlar uchun markaz bo‘lib xizmat qildi, ammo O‘rta Osiyo Orenburg general-gubernatorligidan uzoqda edi va keyingi bosib olinadigan yerlarni ham birlashtirish zarur edi. Shu sabab 1867-yilda imperator farmoni bilan Turkiston general-gubernatorligi va Turkiston harbiy okrugi tashkil etildi; markazi Toshkent bo‘ldi, okrugda taxminan 40 ming harbiy xizmatchi bo‘lgan. Birinchi general-gubernator general-adyutant K. P. fon Kaufman (1867–1882) edi: u qo‘shinlar qo‘mondoni, Yettisuv kazaklari qo‘mondoni va bosh sudya sifatida katta vakolatlarga ega bo‘lgan, shu bois xalq orasida «yarim podsho» deb atalgan. General-gubernatorlik dastlab Sirdaryo (markazi Toshkent) va Yettisuv (markazi Verniy) viloyatlaridan iborat edi. Keyinchalik bosib olingan yerlar hisobiga Zarafshon okrugi (1868, markazi Samarqand), Amudaryo bo‘limi (1873), Farg‘ona viloyati (1876) tuzildi; 1881-yilda tuzilgan Kaspiyorti viloyati esa general-gubernatorlikka XIX asr oxirida qo‘shilgan. Viloyatlar ayrim Rossiya guberniyalaridan ham katta bo‘lgan.

SirdaryoviloyatiYettisuvviloyatiTurkistongeneral-gubernatori(Toshkent)Imperator
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bog‘ to‘garagi direktor xonasidan uzoqda edi, shuning uchun o‘qituvchi kundalik mayda masalalarni joyida hal qilishni bitta katta o‘quvchiga topshirdi, katta qarorlar esa baribir o‘qituvchiga ketdi. Ishlar kutib turmasdan bajarildi.

Kim ishlatadi

Rahbarlar markazdan uzoqdagilarga qancha vakolat berishni hal qiladi, amaldorlar har bir lavozim vakolatini yozib qo‘yadi, tarixchilar qadimgi lavozimlar qanday ishlaganini tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘z guruhingizda kim nimani hal qilishini chizing: bir kishi yolg‘iz hal qila oladigan narsa va hammaning roziligi kerak bo‘lgan narsa.

Namunalar
Tuzilish tartibi: imperator → Turkiston general-gubernatori (Toshkent) → viloyat harbiy gubernatorlari → quyi hududiy bo‘linmalar. Hokimiyat yuqoridan pastga qarab harbiylar qo‘lida to‘plangan.
1865Turkiston viloyati1867General-gubernatorlik1868Zarafshon okrugi1873Amudaryo bo‘limi1876Farg‘ona viloyati1881Kaspiyorti viloyati
Xronologiya: 1865 — Turkiston viloyati; 1867 — general-gubernatorlik; 1868 — Zarafshon okrugi; 1873 — Amudaryo bo‘limi; 1876 — Farg‘ona viloyati; 1881 — Kaspiyorti viloyati.
Sinfda faoliyat

«Zanjir»: sinf navbat bilan ma’muriy birliklarni tashkil topgan yili bo‘yicha qatorga teradi; xatoga yo‘l qo‘ygan o‘quvchi qaytadan boshlaydi.

Mashq
1
Turkiston general-gubernatorligi qaysi yilda va qaysi shahar markaz qilib tashkil etilgan?
2
Birinchi general-gubernator kim edi va qaysi yillarda lavozimda bo‘lgan?
3
Quyidagilarni tashkil topgan yili bo‘yicha tartiblang: Farg‘ona viloyati, Zarafshon okrugi, Kaspiyorti viloyati.
4
Nima uchun general-gubernatorga keng vakolatlar berilgan edi? Mulohazangizni yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi 10 ta belanchakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →