XIX asr o‘rtalarida o‘zbek xonliklarining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti
XIX asrda xonliklar agrar davlatlar edi, ya’ni iqtisodiyotning asosini dehqonchilik tashkil qilgan. Yerga egalik uch xil bo‘lgan: davlat yerlari (amlok), xususiy yerlar (mulk) va masjid-madrasalarga qarashli vaqf yerlari. Ekin maydonlarining katta qismi hukmdor, uning yaqinlari va yirik yer egalari qo‘lida bo‘lgan, ko‘pchilik dehqon ijarachi sifatida hosilning bir qismini (ko‘pincha beshdan yoki uchdan birini) to‘lagan; Xivada hosilning yarmini to‘laydiganlar yarimchi deb atalgan. Soliqlar pul yoki mahsulot ko‘rinishida olingan (xiroj, zakot, suv, tegirmon, tuz solig‘i va boshqalar), bundan tashqari aholi kanal qazish, yo‘l va ko‘prik qurish kabi begar ishlarni bajargan. Sug‘orishni miroblar boshqargan va ishlar ko‘pincha hashar bilan qilingan. Hunarmandchilik shaharlar bo‘yicha ixtisoslashgan (Marg‘ilonda atlas, Rishtonda kulolchilik, Shahrixonda pichoq), tayyor mahsulot Eron, Xitoy, Hindiston, Afg‘oniston, Rossiya va qozoq juzlari bilan savdoda sotilgan. Xonliklar o‘rtasidagi nizolar ichki va tashqi savdoga salbiy ta’sir qilgan.
«Bozor o‘yini»: sinf hunarmand, dehqon va savdogar guruhlariga bo‘linadi; har guruh o‘z mahsuloti bilan almashuv qiladi, so‘ng qaysi soliq yoki majburiyat ularga qanday ta’sir qilishini muhokama qiladi.