XIX asr o‘rtalarida O‘rta Osiyo davlatlarining hududi va aholisi
XIX asr o‘rtalarida O‘rta Osiyoda uchta mustaqil davlat bor edi: Buxoro amirligi, Xiva va Qo‘qon xonliklari. Buxoro amirligining markaziy qismi Zarafshon vodiysi bo‘lib, unda Buxoro va Samarqand joylashgan; amirlik 40 ta bekliklarga bo‘lingan va aholisi taxminan 2 million kishi edi. Xiva xonligi Amudaryoning quyi oqimida, Kaspiy dengizi tomonda yotgan; u 18 ta beklik va 2 ta noiblikka bo‘lingan, aholisi 800 mingdan ortiq edi. Qo‘qon xonligi XVIII asr boshlarida Buxoro davlatidan ajralib chiqqan, Farg‘ona vodiysi va Sirdaryoning quyi qismiga qadar cho‘zilgan; 15 ta bekliklardan iborat va aholisi 3 millionga yaqin edi. Uchala davlatda ham aholining asosiy qismini o‘zbeklar tashkil qilgan, ular yonida tojiklar, qozoqlar, qoraqalpoqlar, turkmanlar, qirg‘izlar va boshqalar yashagan. O‘zbeklar asosan o‘troq bo‘lib, dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo bilan shug‘ullangan; ayrim xalqlar esa chorvachilik bilan kun ko‘rgan. Raqamlar taxminiy ekanini yodda tuting: o‘sha davrda aholi ro‘yxati o‘tkazilmagan.
Oila Toshkentdan Farg‘onaga sayohat rejalashtirdi. Bolalar xaritada daryolar va vodiylarni topib, shaharlar qaysi hududda joylashganini aniqladi va yo‘lni shunga qarab tanladi.
Geograflar va xaritachilar hududlarni tavsiflaydi, statistiklar aholi sonini jadvalga tushiradi, rejalashtiruvchilar yo‘l va suv manbalarini hisobga oladi.
Atlas yoki ekrandagi xaritadan o‘zingiz yashaydigan joyga eng yaqin daryoni topib, uning qaysi hududdan oqib o‘tishini ayting.
«Xaritada joylashtir»: doskadagi bo‘sh xaritaga o‘quvchilar shaharlar yozilgan kartochkalarni (Buxoro, Xiva, Qo‘qon, Samarqand, Namangan, Urganch) mos davlat hududiga yopishtiradi.