ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Milliy-ozodlik harakatlarining ahamiyati

Darslar 19 · 1 ta dars · S. Tillaboyev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlari), 9-sinf, 3-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
19

Milliy-ozodlik harakatlarining ahamiyati

Darslik: 73–74-betlar
MaqsadXIX asrning ikkinchi yarmidagi qo‘zg‘olonlarning umumiy xususiyatlari, ishtirokchilari va ahamiyatini baholash.
Yangi so‘zlar
milliy-ozodlik harakati · movement for national freedom and against foreign rulemustamlaka · colony, a territory ruled by another stateoqibat · consequence, resulttabaqa · social group or class
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, XIX asrning ikkinchi yarmidagi harakatlar o‘lkaning imperiya tomonidan bosib olinganini va mustamlaka sifatida arzon xomashyo bazasi, tayyor bozor va arzon ishchi kuchi sifatida ishlatilganini ko‘rsatdi. Ularning asosiy sabablari: soliq va majburiyatlarning og‘irligi, mahalliy amaldorlarning ma’muriyat xizmatida bo‘lishi, ko‘chirib keltirilganlarga yer berilishi, narxlarning oshishi, tibbiy xizmatning yo‘qligi. Qo‘zg‘olonlar ko‘pincha bir hududda bo‘lsa-da, ularning aks sadosi butun o‘lkaga yetgan. Ishtirokchilar turli tabaqalardan edi: dehqonlar, hunarmandlar, ulamolar, oqsoqollar, mingboshilar, qozilar va hatto ba’zi mulk egalari va savdogarlar. Qo‘zg‘olon rahbarlari sifatida darslikda Po‘latxon, Qurbonjon dodxoh, Yetimxon, Darvishxon va Muhammad Ali eshon tilga olinadi. Darslikka ko‘ra, hukumat xalqning erkinlik istagi so‘nmayotganini tushunib, ehtiyotkorroq siyosat yuritishga va qo‘zg‘olonlarning oldini olishga harakat qildi. Shu bilan birga, ma’muriyat nazorat va jazo choralarini ham kuchaytirdi. Tarixchilar bu harakatlarni baholaganda ularning ijtimoiy, iqtisodiy va dini-madaniy sabablarini birgalikda ko‘radilar.

Dehqonlar,hunarmandlarUlamolar,oqsoqollar,mingboshilar,qozilarAyrim mulkegalari vasavdogarlarHarakatlarishtirokchilari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab klubi yilni yakunlayotganda a’zolar nima umumiy bo‘lganini, kim qatnashganini va nima o‘zgarganini ro‘yxatga oldi. Ro‘yxat keyingi yil uchun tajriba bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar bir necha voqeadagi umumiy xususiyatlarni topadi, tahlilchilar tajribani umumlashtiradi, loyiha rahbarlari yakuniy xulosa yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yaqinda bo‘lgan ikki-uch hodisada nima umumiy ekanini topib, uni bir jumlada yozing.

Namunalar
Yetimxon boshchiligidagi 1878-yilgi Mingtepa qo‘zg‘olonidan keyin Andijonda (1885) ham, 1898-yilda ham chiqishlar bo‘lgan: bir joydagi voqea boshqa joylardagi kayfiyatga ta’sir qilgan.
Toshkent «Vabo isyoni»da mardikor va hunarmandlar, Andijon qo‘zg‘olonida esa eshon muridlari, mingboshi va dehqonlar ishtirok etgan.
Sinfda faoliyat

Jadval to‘ldiring: ustunlar — rahbar, sana, joy, sabab, oqibat. Qatorlar — Yetimxon, Darvishxon, «Vabo isyoni», Muhammad Ali eshon.

Mashq
1
Darslikka ko‘ra, qo‘zg‘olonlarda aholining qaysi tabaqalari ishtirok etgan?
2
Qo‘zg‘olonlar sabablaridan to‘rttasini sanang.
3
1878, 1885, 1892 va 1898 yillarda qaysi harakatlar bo‘lgan?
4
Nima uchun bir hududdagi qo‘zg‘olonning “aks sadosi” butun o‘lkaga tarqalgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →