Toshkentning bosib olinishi
XIX asr o‘rtalarida Toshkent O‘rta Osiyoning yirik siyosiy, savdo va ma’muriy markazlaridan biri edi: shahar atrofi devor bilan o‘ralgan, 12 ta darvozasi bor, aholisi 80 mingga yaqin bo‘lgan va to‘rt daha (Beshyog‘och, Ko‘kcha, Sebzor, Shayxontohur)ga bo‘linib, har birini oqsoqol boshqargan. Rossiya hukumati uchun u Orenburg yo‘lida harbiy tayanch va keyingi yurishlar uchun markaz bo‘lishi mumkin edi. 1864-yil kuzida general M. Chernyayev shaharni tezda egallamoqchi bo‘ldi, lekin urinish muvaffaqiyatsiz tugadi. 1865-yil bahorida u Chirchiq bo‘yidagi Niyozbek qal’asini egalladi va shaharga suv beradigan to‘g‘onni buzdirdi. Shahar mudofaasiga Qo‘qon xonligining amirlashkari Aliquli rahbarlik qildi; u 1865-yildagi janglarda halok bo‘ldi. 1865-yil iyun oyi o‘rtalarida (Rossiyada o‘sha paytda amalda bo‘lgan eski uslub bo‘yicha 15–17-iyun, hozirgi kalendarda 27–29-iyun) shahar ko‘chalarida bir necha kun janglar bo‘ldi, yong‘inlar chiqdi va Toshkent egallandi. Darslikka ko‘ra Chernyayev oqsoqollardan shaharning «ixtiyoriy topshirilgani» haqida xat yozdirishga erishgan; bunga qarshi chiqqan bir necha nufuzli kishi Sibirga surgun qilingan. Egallangan yerlarda 1865-yilda Orenburg general-gubernatorligi tarkibida Turkiston viloyati tuzilib, Chernyayev uning harbiy gubernatori bo‘ldi; Toshkent 1866-yilda rasman imperiya tarkibiga qo‘shildi.
1865 e. → XIX asr e. · II ming yillik
Bizning kunimizdan: 161 yil oldin
Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.
Sinf kengashi yangi tartib o‘rnatganda, kim kimga hisobot berishini zanjir qilib chizdi. Zanjir bo‘yicha har bir masala o‘z joyiga yetib bordi va hech narsa yo‘qolmadi.
Davlat xizmatchilari va rahbarlar buyruqlar zanjirini tushuntiradi, huquqshunoslar hujjat qaysi idoraga tegishli ekanini aniqlaydi, tarixchilar boshqaruv tuzilmalarini solishtiradi.
Maktabingizdagi bir masala (masalan, yo‘qolgan buyum) kimga murojaat qilinishini zanjir shaklida chizing. Bilmasangiz, kattadan so‘rang.
«Shahar xaritasi»: eski Toshkent sxemasini chizing – devor, 12 darvoza, 4 daha – va hujum yo‘nalishlarini strelka bilan ko‘rsating.