ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Toshkentning bosib olinishi (1864–1865)

Darslar 6 · 1 ta dars · S. Tillaboyev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlari), 9-sinf, 3-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
6

Toshkentning bosib olinishi

Darslik: 23–26-betlar
MaqsadToshkent nega muhim bo‘lganini va uning 1865-yilda qanday egallanganini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
daha · city districtoqsoqol · elder, head of a district or villageultimatum · final demand that leaves no room for objectionTurkiston viloyati · Turkestan Province (1865)
Tushuntirish

XIX asr o‘rtalarida Toshkent O‘rta Osiyoning yirik siyosiy, savdo va ma’muriy markazlaridan biri edi: shahar atrofi devor bilan o‘ralgan, 12 ta darvozasi bor, aholisi 80 mingga yaqin bo‘lgan va to‘rt daha (Beshyog‘och, Ko‘kcha, Sebzor, Shayxontohur)ga bo‘linib, har birini oqsoqol boshqargan. Rossiya hukumati uchun u Orenburg yo‘lida harbiy tayanch va keyingi yurishlar uchun markaz bo‘lishi mumkin edi. 1864-yil kuzida general M. Chernyayev shaharni tezda egallamoqchi bo‘ldi, lekin urinish muvaffaqiyatsiz tugadi. 1865-yil bahorida u Chirchiq bo‘yidagi Niyozbek qal’asini egalladi va shaharga suv beradigan to‘g‘onni buzdirdi. Shahar mudofaasiga Qo‘qon xonligining amirlashkari Aliquli rahbarlik qildi; u 1865-yildagi janglarda halok bo‘ldi. 1865-yil iyun oyi o‘rtalarida (Rossiyada o‘sha paytda amalda bo‘lgan eski uslub bo‘yicha 15–17-iyun, hozirgi kalendarda 27–29-iyun) shahar ko‘chalarida bir necha kun janglar bo‘ldi, yong‘inlar chiqdi va Toshkent egallandi. Darslikka ko‘ra Chernyayev oqsoqollardan shaharning «ixtiyoriy topshirilgani» haqida xat yozdirishga erishgan; bunga qarshi chiqqan bir necha nufuzli kishi Sibirga surgun qilingan. Egallangan yerlarda 1865-yilda Orenburg general-gubernatorligi tarkibida Turkiston viloyati tuzilib, Chernyayev uning harbiy gubernatori bo‘ldi; Toshkent 1866-yilda rasman imperiya tarkibiga qo‘shildi.

1864Kuz: muvaffaqiyatsiz urinish1865Niyozbek; iyun: Toshkent olindi1866Rasman qo‘shildi
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin1865 e.

1865 e. → XIX asr e. · II ming yillik

Bizning kunimizdan: 161 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf kengashi yangi tartib o‘rnatganda, kim kimga hisobot berishini zanjir qilib chizdi. Zanjir bo‘yicha har bir masala o‘z joyiga yetib bordi va hech narsa yo‘qolmadi.

Kim ishlatadi

Davlat xizmatchilari va rahbarlar buyruqlar zanjirini tushuntiradi, huquqshunoslar hujjat qaysi idoraga tegishli ekanini aniqlaydi, tarixchilar boshqaruv tuzilmalarini solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingizdagi bir masala (masalan, yo‘qolgan buyum) kimga murojaat qilinishini zanjir shaklida chizing. Bilmasangiz, kattadan so‘rang.

Namunalar
Yirik savdoshahriOrenburg yo‘lidatayanchKeyingiyurishlarmarkaziToshkent
Toshkentning strategik ahamiyatini sanash: (1) yirik savdo shahri; (2) Orenburg yo‘lidagi tayanch; (3) keyingi harbiy yurishlar uchun markaz. Shu sababli shahar egallangach, barcha keyingi harakatlar undan boshqarilgan.
Muhim fikr: bir voqeaga turli manbalar turlicha baho beradi. Darslikdagi «ixtiyoriy topshirish» haqidagi xat voqeasini boshqa manbalar bilan solishtirib o‘rganish tarixchi ishining bir qismi.
Sinfda faoliyat

«Shahar xaritasi»: eski Toshkent sxemasini chizing – devor, 12 darvoza, 4 daha – va hujum yo‘nalishlarini strelka bilan ko‘rsating.

Mashq
1
XIX asr o‘rtalarida Toshkent nechta darvozaga ega edi va aholisi qancha edi?
2
Toshkent qaysi yilda egallangan va Chernyayev nima uchun suv to‘g‘onini buzdirdi?
3
Toshkentda shahar boshqaruvi qanday tuzilgan edi? Dahalar nomini ayting.
4
Nima uchun Rossiya hukumati uchun Toshkentni egallash keyingi yurishlarda hal qiluvchi edi? Izohlang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliLoyihamiz nomi va logotipiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →