Buxoro amirligiga qarshi harbiy harakatlarning boshlanishi
Toshkent egallangach, Rossiya hukumati xonliklarni birma-bir bosib olishni rejalashtirdi va ularning birlashmasligiga qaratilgan «Bo‘lib tashla, hukmronlik qil» tamoyiliga amal qildi. Toshkentdan Chernyayev chaqirib olinib, Turkiston viloyati gubernatori etib F. Romanovskiy tayinlandi; u Buxoro Rossiyaga qarshi urushga tayyorlanyapti degan bahona bilan yurishga ruxsat so‘radi. 1866-yil may oyida Erjar qishlog‘i yaqinida amir qo‘shinlari kuchlar teng bo‘lmagani sababli mag‘lub bo‘ldi. Shundan so‘ng Xo‘jand qal’asi qamal qilinib, to‘plardan o‘qqa tutildi va may oxirida egallandi; ko‘plab mudofaachilar va tinch aholi halok bo‘ldi. Orenburg general-gubernatori N. Krijanovskiy amirdan 100 ming rubl tovon talab qildi, muddat o‘tgach esa yurish davom ettirildi. 1866-yil kuzida O‘ratepa, 18-oktabrda (eski uslub bo‘yicha) esa Jizzax egallandi; Buxoro yordami kech keldi. 1864–1866-yillarda bosib olingan yerlardan Sirdaryo viloyati tashkil etildi.
Ikki o‘quvchi maktab yarmarkasiga nechta odam kelganini aytdi: 120 va 150. Biri darvozada, ikkinchisi rastalar oldida sanagani ma’lum bo‘ldi, shuning uchun «taxminan 120–150, ikki usulda sanalgan» deb yozishdi.
Jurnalistlar raqam qayerdan olinganini tekshiradi, statistiklar son qanday sanalganini yozib boradi, tarixchilar qaysi manba qaysi raqamni berganini qayd etadi.
Keyingi safar raqam aytsangiz, uning manbasini ham qo‘shing, masalan, «o‘qituvchining aytishicha».
«Yurish xaritasi»: xaritada 1866-yildagi shaharlarni ketma-ketlikda strelka bilan bog‘lang: Erjar → Xo‘jand → O‘ratepa → Jizzax.