Inkor bog‘lovchisi yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Inkor bog‘lovchisi «na... na» qismlarni bog‘laydi va har bir qismdagi harakat yoki holat yuz bermaganini ko‘rsatadi. Kesimda inkor qo‘shimchasi (-ma) bo‘lmasa ham, ya’ni fe’l tasdiq shaklida yoki «bor» so‘zi bilan kelsa ham, gap inkor ma’nosini beradi: «Na yomg‘ir to‘xtadi, na shamol tindi» – hech biri to‘xtamadi. Yozuvda takror qo‘llangan bog‘lovchidan oldin vergul qo‘yiladi. «Na... na» uyushiq bo‘laklarni ham bog‘laydi: «Na Ali, na Vali keldi» – bu sodda gap, chunki bitta kesim bor. Shuning uchun gapni tahlil qilishda kesimlar sonini sanash zarur.
Sinf qoidalari plakatida «Na kechikamiz, na shovqin qilamiz» deb yoziladi. Ikki inkor yonma-yon turgani uchun qoida qisqa, aniq va esda qoladi.
Kundalik gapda «na... na» kam uchraydi, ko‘proq yozma nutqda ishlatiladi; muharrirlar va yozuvchilar inkorni ta’kidlash uchun undan foydalanadi.
Xonangizda yo‘q ikki narsani bitta gapda inkor bilan sanab ayting.
«Na... na» o‘yini: o‘qituvchi «Na bugun ...» deb boshlaydi, o‘quvchilar davom ettiradi va gap turini (sodda/qo‘shma) aytadi.