🎯 Missiya: Yarmarka buyurtmasidagi 2 ta mini og‘di: jarayonni qanday tuzatamiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
M
MalikaYarmarka yaxshi o‘tdi: 4 ta mini sotildi (4 · 40 000 = 160 000 so‘m, foyda 4 · 22 000 = 88 000), 6 oila yana mini buyurtma qoldirdi. Hakamlar jurnal papkasini maqtadi.
A
AnvarHafta oxirida ota-onalar roziligi bilan qo‘shimcha ishladik: shanba kuni 3 ta, yakshanba kuni 3 ta mini yasaldi. Dushanba kuni 3-bosqichda (yig‘ish) ularni osib, tebranish sinovidan o‘tkazdik. M2 va M3 yon tomonga og‘di, qolgan 4 tasi yaxshi. Ikki oilaga shu zahoti 7 kun ichida tuzatib berishimizni aytdik.
Z
ZarinaOna tili: ro‘yxatdan oldin ikki nuqta: «Nazorat ro‘yxati: kesish, detallar, yig‘ish va bo‘yash». Nuqtali vergul guruhlarni ajratadi. So‘roq belgisi: «Nega og‘di?» Shubhali ma’lumotdan keyin qavsda (?) qo‘yiladi.
J
JasurAlgebra: hodisa muqarrar, mumkin emas yoki tasodifiy bo‘ladi. «Mini sinovdan o‘tadi» — tasodifiy hodisa. Bir yog‘i yashil, besh yog‘i qizil kubda ranglar teng imkoniyatli emas. Baholashdan oldin sharoitni aniq aytamiz.
M
MalikaNazorat ro‘yxati bo‘yicha 1-bosqich (kesish) va 2-bosqichda (detallar) 6 tasi ham «yaxshi» edi. Nuqson faqat 3-bosqichda chiqdi: 6 tadan 2 tasi, ya’ni 1/3.
Ona tiliAlgebra
🔒Qulf 1: Nazorat ro‘yxati va hodisalar
Topshiriq: Ro‘yxatdan oldin qaysi belgi qo‘yiladi?
🔑 Kalit: 6 minidan 2 tasi (M2, M3) tebranish sinovida og‘di; nuqson faqat 3-bosqichda chiqdi, 1–2-bosqichda hammasi «yaxshi» edi.
J
JasurInformatika: funksiya bitta ishni bajaradi: def hole(arm): return arm * 2 / 5. hole(15) → 6.0: teshik tirgak uchidan 6 sm. Kamida ikki qiymat bilan sinaymiz: hole(10) → 4.0.
Z
ZarinaFunksiya ichidagi o‘zgaruvchi lokal. Global sanagich: bad = 0; def check(angle): global bad; if abs(angle) > 2: bad += 1. global yozilmasa, UnboundLocalError chiqadi.
A
AnvarGeometriya: kesma proyeksiyasi A₁B₁ = AB · cos α. Tirgak 15 sm, polga 86° burchakda (4° og‘ish): 15 · cos 86° ≈ 15 · 0,07 = 1,05 sm yon siljish. Osilganda ko‘rinadi, osishdan oldin bilinmaydi.
B
BoboShanba kuni teshiklarni ko‘z bilan belgiladik (M1–M3), yakshanba kuni karton qolip bilan (M4–M6). M2 va M3 og‘di — ikkalasi ham shanbadan. Kesmani berilgan nisbatda bo‘lish: parallel to‘g‘ri chiziqlar yordamida, Fales teoremasining umumlashmasi.
🔑 Kalit: Shanba: teshik ko‘z bilan belgilandi — 3 tadan 2 tasi og‘di. Yakshanba: karton qolip — 3 tadan 0 tasi.
Seshanba
Z
ZarinaInglizcha loyiha: foyda = daromad − xarajat; foyda kelishilgan nisbatda bo‘linadi (50/50, 30/70). Iboralar: We have agreed that ...; Our company will be responsible for ...; If we sell all the products, the profit will be ...
J
JasurBizda: We have agreed that the shop will take 25%. Our workshop will be responsible for quality.
A
AnvarBritaniya sanoati: tarixan ko‘mir, temir-po‘lat va mato, hozir moliya, bank, sug‘urta. Sheffield — po‘lat, Manchester — paxta va mashinasozlik, Glasgow va Newcastle — kemasozlik. AQSHda mashinasozlik, elektronika, aerokosmik.
M
MalikaIqtisod: valuta kursi — bir davlat pul birligi uchun boshqa davlat pulidan qancha to‘lash kerakligini bildiradi; kurs talab va taklifdan shakllanadi. O‘ylab topilgan kurs: 1 dollar = 12 000 so‘m bo‘lsa, 40 000 so‘mlik mini ≈ 3,3 dollar.
J
JasurXarajatlar: bitta minini yangidan yasash — 1,5 soat + 18 000 material; ikkitasi — 3 soat + 36 000. Qolip (shablon): 1 soat + 6 000.
Ingliz tiliIqtisodiy bilim asoslari
🔒Qulf 3: Foyda ulushi va xarajat
Topshiriq: Foyda nimaga teng?
🔑 Kalit: Qayta yasash: 2 mini = 3 soat + 36 000 so‘m. Qolip (shablon): 1 soat + 6 000 so‘m.
Z
ZarinaFizika: linza masalalarida masofalar metrda, ishora qoidasi: yig‘uvchi F > 0, mavhum tasvir f < 0. f = dF/(d − F), Γ = F/(d − F).
A
AnvarLupa: F = 5 sm, d = 4 sm: f = 4 · 5 : (4 − 5) = −20 sm (mavhum), Γ = 5 : (4 − 5) = −5, |Γ| = 5: teshik chetini 5 baravar katta ko‘ramiz.
J
JasurLaboratoriya: lampa, linza, ekran bir chiziqda; lampani faqat o‘qituvchi yoqadi va o‘chiradi, shishasi qiziydi. F = df/(d + f), keyin o‘rtacha F va D = 1/F.
M
MalikaTexnologiya: kasbni ongli tanlash — o‘z qobiliyatini, jamiyat ehtiyojini va kasb talablarini solishtirish. Mehnat sharoiti: ish joyi, jadval, shovqin, chang, yuk. Mustaqil qaror — o‘jarlik emas: ota-ona va mutaxassisni tinglaymiz.
B
BoboUstaxonada chang bor: egovlaganda niqob taqamiz. Teshiklarni qo‘l burg‘isi bilan, men nazorat qilib turganimda ochamiz.
FizikaTexnologiya
🔒Qulf 4: Lupa va mehnat sharoiti
Topshiriq: F = 5 sm, d = 4 sm bo‘lsa, tasvir qanday?
Chorshanba
Z
ZarinaBiologiya: modifikatsion o‘zgaruvchanlikda genotip o‘zgarmaydi, fenotip muhit ta’sirida o‘zgaradi: gimalay quyonining mo‘ynasi sovuqda qora, issiqda oq o‘sadi.
A
AnvarIrsiy o‘zgaruvchanlik: kombinativ (genlarning yangi birikmalari, krossingover) va mutatsion. Bizning minilar ham bir xil emas, shuning uchun o‘lchaymiz.
J
JasurMasala: AB/ab × ab/ab to‘liq birikishda 1 : 1. Krossingover x% bo‘lsa, x% nasl yangi sinflarga o‘tadi va ular teng ikkiga bo‘linadi. X-bog‘langan retsessiv gen erkakda darhol fenotipda ko‘rinadi.
M
MalikaKimyo: po‘lat — 2,14% gacha uglerodli temir qotishmasi (amalda odatda 1,5% dan kam). Cho‘yandan po‘lat olishda eritilgan cho‘yanga kislorod puflanadi: ortiqcha uglerod va zararli aralashmalar (S, P, Si, Mn) kamayadi, oksidlar shlakka o‘tadi.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Kimyo
🔒Qulf 5: O‘zgaruvchanlik va po‘lat
Topshiriq: Po‘latda uglerod odatda qancha?
A
AnvarGeografiya: Nigeriya G‘arbiy Afrikada, Gvineya qo‘ltig‘ida; maydoni taxminan 924 ming km², aholisi taxminan 230 mln — Afrikada birinchi. Poytaxti Abuja (1991-yilda qurilgan), eng katta shahar — Lagos.
Z
ZarinaMisr Afrikaning shimoli-sharqida, Sinay yarimoroli Osiyoda. Maydoni taxminan 1 mln km², aholisi taxminan 110 mln, poytaxti Qohira. Suvaysh kanali Afrika va Osiyo chegarasi; kanal to‘lovlari muhim davlat daromadi.
J
JasurJahon tarixi: 1916-yilda G‘arbiy frontda Verden (21-fevraldan) va Somma (1-iyuldan 18-noyabrgacha) janglari bo‘ldi; Britaniya tanklarni birinchi marta Sommada, sentyabrda qo‘lladi. 1917-yilda AQSH urushga kirdi.
Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)Jahon tarixi
🔒Qulf 6: Tanaffus: Nigeriya, Misr, 1916
Topshiriq: Tanklar birinchi marta qaysi yilda qo‘llangan?
Payshanba
M
MalikaAdabiyot: Uilyam Shekspir 1564-yil 23-aprelda Stratfordda tug‘ilgan, 1616-yil 23-aprelda vafot etgan. «Gamlet» fojiasi uning asarlaridan; «Globus» teatri 1599-yilda qurilgan (darslikda 1598). Hayoti haqida ma’lumot to‘liq emas. Yarmarka 23-aprelga, uning tug‘ilgan kuniga to‘g‘ri kelgan ekan.
A
AnvarTarix: darslikka ko‘ra, an’anaviy maktablarda arab alifbosi o‘rgatilgan, oliy ta’lim madrasada bo‘lgan. Rus-tuzem maktablari tarjimonlar tayyorlash uchun ochilgan: birinchisi 1884-yilda Toshkentda, 1911-yilga kelib 89 ta.
Z
ZarinaXiva: 1910–1911-yillar qurg‘oqchilik va hosilsizlik yili bo‘lgan, aholi qiyin ahvolda qolgan, soliqlar oshgan.
J
JasurRus tili: bog‘lovchisiz gapda belgi ma’noga bog‘liq. Vergul — ketma-ket voqealar: «Зазвонил будильник, засветился экран». Ikki nuqta — sabab: «Игрушка качнулась: отверстие просверлено криво». Tire — natija yoki shart: «Просверлим по шаблону — игрушка не качнётся».
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili
🔒Qulf 7: Shekspir, maktablar, tire
Topshiriq: Sabab izohlansa, qaysi belgi qo‘yiladi: «Игрушка качнулась… отверстие просверлено криво»?
Juma
M
MalikaHuquq: saylov bosqichlari: sana belgilanadi, okruglar va uchastkalar tuziladi, ro‘yxatlar tayyorlanadi; nomzodlar ko‘rsatiladi, komissiya hujjatlarni tekshirib ro‘yxatga oladi; targ‘ibot; ovoz berish; sanoqdan keyin bayonnoma (protokol) tuziladi.
Z
ZarinaMaktab kengashi saylovini ham shunday simulyatsiya qildik: bayonnoma — natijaning yozma dalili. Bizning jurnal ham shunday: har sinov yozib qo‘yiladi.
A
AnvarB qoida (dekabrdan): aybimiz bo‘lsa, 7 kun ichida ta’mirlaymiz yoki almashtiramiz, imkoni bo‘lmasa pulni qaytaramiz. Ikki oilaga dushanba kuni shuni aytgan edik; aniq sanani bugun yozamiz.
J
JasurDushanbadan 7 kun — 3-may. Qolipni bugun, qayta yasashni shanba, 1-mayda qilsak, muddatga sig‘amiz.
Konstitutsiyaviy huquq asoslari
🔒Qulf 8: Bayonnoma va qoida
Topshiriq: Ovoz sanalgandan keyin nima tuziladi?
🔑 Kalit: B qoida: aybimiz bo‘lsa 7 kun ichida (dushanbadan 3-maygacha) ta’mirlaymiz yoki almashtiramiz; oilalarga aniq sanani bugun yozamiz.
M
MalikaUch yo‘l: A — 1–2-bosqichda ko‘zni qattiqroq tikamiz (har tekshiruvga 15 daqiqa); B — qolip (shablon) yasaymiz, 2-bosqichda burchakni o‘lchaymiz, 2 ta minini yangidan yasaymiz; C — teshiklarni faqat bobo ochadi.
J
JasurA: ko‘z bilan 6 tasi ham «yaxshi» edi, ya’ni ko‘z 3–4° ni ko‘rmaydi. Ko‘proq qarash sababni yo‘q qilmaydi.
Z
ZarinaC: bobo haftasiga 7 soat ishlaydi, hamma teshik uning vaqtiga tushadi, ko‘nikma esa bitta odamda qoladi.
A
AnvarB: qolip 1 soat + 6 000, qayta yasash 3 soat + 36 000 — bir marta. Shablon bilan 3 tadan 0 tasi og‘di; har keyingi partiyada 36 000 so‘m va 3 soatlik nuqson xarajati bo‘lmaydi.
Siz
Demak B: sababni (ko‘z bilan belgilash) yo‘q qilamiz va o‘lchov nuqtasi qo‘shamiz. Ikki oilaga bugun yozamiz: yangi muddat — shanba, 1-may.
Texnologiya
🔒Qulf 9: Jarayonni qanday tuzatamiz?
Topshiriq: Qaysi kalit A ni (ko‘zni qattiqroq tikish) rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 12 yulduz
Jamoa hisoboti
Qaror: qolip va burchak o‘lchovi
Muammo: 6 minidan 2 tasi og‘di. Ma’lumot: shanba (ko‘z bilan) 3 tadan 2 tasi og‘di, yakshanba (karton qolip) 0/3; ko‘z 3–4° ni ko‘rmaydi. Xarajat: qayta yasash 3 soat + 36 000, qolip 1 soat + 6 000. Qaror: qolip + 2-bosqichda burchak o‘lchovi, 2 ta mini 1-mayga (B qoida, 7 kun). Keyingi qadam: qoidani yozib qo‘yish.
— 9-B jamoa
Topilgan kalitlar
6 minidan 2 tasi (M2, M3) tebranish sinovida og‘di; nuqson faqat 3-bosqichda chiqdi, 1–2-bosqichda hammasi «yaxshi» edi.
Shanba: teshik ko‘z bilan belgilandi — 3 tadan 2 tasi og‘di. Yakshanba: karton qolip — 3 tadan 0 tasi.
Qayta yasash: 2 mini = 3 soat + 36 000 so‘m. Qolip (shablon): 1 soat + 6 000 so‘m.
B qoida: aybimiz bo‘lsa 7 kun ichida (dushanbadan 3-maygacha) ta’mirlaymiz yoki almashtiramiz; oilalarga aniq sanani bugun yozamiz.
Yulduzli savollar
15 · cos 86° ≈ ? (cos 86° ≈ 0,07)
Qayta yasash (36 000) va qolip (6 000): qolip qancha so‘m tejaydi?
O‘ylab ko‘r: nega nuqsonni «ko‘proq qarash» bilan emas, qolip bilan tuzatdik?