ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi9-sinf · 26-hafta

Ma’lumotga ko‘ra qayta to‘ldirish

🎯 Missiya: Navro‘z haftasi uchun do‘konga nechta belanchak va nechta ushlagich olib boramiz?

Dushanba

MalikaJuma kuni hisob-kitob bo‘ldi. Egasi dedi: «Uchta o‘yinchoq sotildi: bitta belanchak va ikkita ushlagich». Muallif gapi oldin kelgani uchun ikki nuqta va qo‘shtirnoq ishlatilgan.
AnvarOna tili: muallif gapi o‘rtada kelsa, ikki tomonda tire: «Hisob, – dedi egasi, – aniq». Dialogda har gap yangi qatordan tire bilan boshlanadi.
ZarinaRaqamlar: javondagi narx 80 000 + 2 · 47 000 = 174 000 so‘m. Do‘kon 25% = 43 500 oladi, bizga 130 500. Xarajat 42 000 + 2 · 24 000 = 90 000. Foyda 40 500 so‘m.
JasurLug‘at: — xulq-atvor qoidalari. Egasiga xabarni odob bilan va aniq raqamlar bilan yozamiz.
MalikaBugun soat 9 da yangi 2 belanchak va 2 ushlagichni topshirdik; javonda 1 belanchak ham turibdi. Navro‘z ta’tili 22-mart, dushanba kuni boshlanadi: do‘konga nima olib borishni shu hafta hal qilamiz.
Ona tili

Qulf 1: Birinchi hafta hisobi

Topshiriq: Muallif gapi o‘rtada kelsa, qanday belgi qo‘yiladi?

🔑 Kalit: 1-hafta: 1 belanchak va 2 ushlagich sotildi, foyda 40 500 so‘m; javonda 1 belanchak qoldi.

BoboNavro‘z haftasiga uch reja: A — 2 belanchak + 2 ushlagich; B — 4 ushlagich; C — 1 belanchak + 3 ushlagich. Belanchak 3 soat, ushlagich 2 soat, haftada 10 soat.
JasurSoat: A = 2 · 3 + 2 · 2 = 10; B = 4 · 2 = 8; C = 3 + 3 · 2 = 9. Uchalasi 10 soatga sig‘adi.
ZarinaAlgebra: arifmetik progressiyada a_(n+1) = an + d, an = a₁ + (n − 1)d. Ushlagich haftasiga 2 tadan sotilsa, jami sotilgani: 2, 4, 6, 8 — d = 2, a₄ = 2 + 3 · 2 = 8.
AnvarInformatika, for: s = 0; for i in range(1, 3): s += 40500; print(s) → 81000. range(1, 3) beradigan sonlar — 1 va 2, ya’ni ikki hafta; stop qiymati kirmaydi.
AlgebraInformatika

Qulf 2: Progressiya va sikl

Topshiriq: range(1, 3) qaysi sonlarni beradi?

🔑 Kalit: Soat: A = 10, B = 8, C = 9; haftada 10 soat bor, uchalasi sig‘adi.

Seshanba

AzizNavro‘zda arzonlashtiraylik, ko‘p sotiladi! 🎉
ZarinaInglizcha: special offers — discount, free gift, sample, money-back offer. If the product breaks, we will return your money. If-qismida present simple, bosh gapda will + infinitiv.
JasurLekin narx sinov davomida belgilab qo‘yilgan: 80 000 va 47 000. Chegirma o‘rniga bepul tabrik kartochkasi beramiz: If you buy a toy, you will get a card.
AnvarTexnologiya: kasbiy reja besh qismdan iborat: maqsad, o‘zini baholash, yo‘l, zahira variantlar, o‘z ustida ishlash.
BoboYo‘l: 9-sinfdan keyin 10–11-sinf, kasb-hunar maktabi, kollej yoki texnikum, keyin oliy ta’lim. Zahira variant vaqt va asabni tejaydi.
Ingliz tiliTexnologiya

Qulf 3: Aksiya yo‘q, zahira bor

Topshiriq: Kasbiy rejaning qaysi qismi «birinchisi bo‘lmasa-chi?» savoliga javob beradi?

🔑 Kalit: Narx sinov davomida belgilab qo‘yilgan: 80 000 va 47 000 so‘m, chegirma yo‘q (kelishuv 4-band).

MalikaHuquq: mahalla (fuqarolar yig‘ini) — o‘zini o‘zi boshqarish organi. Unda 18 yoshga to‘lgan, shu hududda doimiy yashovchi fuqarolar qatnashadi va raisni (oqsoqolni) saylaydi.
ZarinaBu organlar davlat hokimiyati tizimiga kirmaydi, lekin qonun bergan vakolatlarni o‘z hududida amalga oshiradi. Biz hali 18 yoshga to‘lmaganmiz: yig‘inda ota-onalarimiz ovoz beradi.
AnvarIqtisod: inflyatsiya darajasi = (CPI₁ − CPI₀) : CPI₀ · 100%. Oila savati indeksi 1,05 bo‘lsa, bu 5%. Darslik: yiliga 10% gacha — sudraluvchi inflyatsiya (manbalarda chegara biroz farq qiladi).
JasurInflyatsiyadan ko‘proq maoshi o‘zgarmaydigan va jamg‘armasi naqd pulda bo‘lganlar zarar ko‘radi: pulning xarid qobiliyati tushadi.
MalikaNavro‘z — oilaviy bayram: 21-mart, sumalak. Biz xarajatni 42 000 va 24 000 da ushlaymiz; materiallar qimmatlashsa, sinovdan keyin qayta ko‘ramiz.
Konstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 4: Mahalla va narxlar

Topshiriq: Qaysi organ davlat hokimiyati tizimiga kirmaydi?

Chorshanba

MalikaGeometriya: muntazam n-burchakda R = a/(2 sin(180°/n)), r = a/(2 tg(180°/n)). Uchburchakda R = a/√3, r = a/(2√3), R = 2r.
JasurNavro‘z kartochkamiz muntazam uchburchak, a = 12 sm: R = 12/√3 = 4√3 ≈ 6,9 sm, r = 2√3 ≈ 3,5 sm. Kvadratda R = a/√2, r = a/2; olti burchakda R = a.
BoboKimyo: rux (Zn) — II guruh yonaki guruhchasi. Ruxlangan vint zanglamaydi: rux temirni korroziyadan himoya qiladi. Latun ham rux qotishmasi.
ZarinaXrom: 24-element, 4-davr; yupqa oksid pardasi uni barqaror qiladi. Po‘latga taxminan 12% va undan ko‘p xrom qo‘shilsa, zanglamaydigan po‘lat bo‘ladi. Simob zaharli: bizda simobli termometr yo‘q.
GeometriyaKimyo

Qulf 5: Kartochka va rux

Topshiriq: Temirni korroziyadan himoya qilish uchun qaysi metall qoplanadi?

AnvarFizika: yorug‘lik tezligi chekli: c = 299 792 458 m/s. Birinchi baholashni 1676-yilda daniyalik Ole Römer Yupiter yo‘ldoshi Io tutilishi bo‘yicha qilgan. Fizo (1849) uni tishli g‘ildirak bilan Yerda o‘lchagan.
ZarinaIV bob takrori: sirt taranglik kuchi F = σl; nisbiy namlik φ = ρ/ρ₀ · 100%. Bo‘yoq ham yog‘ochni ho‘llasa yaxshi yopishadi.
JasurBiologiya: masalani tartib bilan yechamiz: belgilar, ota-ona genotipi, gametalar, Pennet katagi, nisbat. AaBb × AaBb — 4 × 4 = 16 birikma, fenotip 9 : 3 : 3 : 1.
MalikaNisbat — ehtimol: nasl kam bo‘lsa, natija nisbatdan biroz farq qilishi mumkin. Bizda ham shunday. Chorshanba kechasi egasi yozdi: bu hafta hozircha 1 belanchak va 2 ushlagich sotildi, javonda 2 belanchak qoldi.
AnvarIkki haftada 4 belanchakdan 2 tasi, 4 ushlagichdan 4 tasi sotildi. Ikki hafta — kam namuna.
FizikaBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)

Qulf 6: Yorug‘lik va Pennet katagi

Topshiriq: Nasl kam bo‘lsa, real natija kutilgan nisbatdan nima bo‘lishi mumkin?

🔑 Kalit: 2 haftada 4 belanchakdan 2 ta, 4 ushlagichdan 4 ta sotildi; javonda 2 belanchak. Ushlagich hech qolmagan: haqiqiy talab noma’lum.

Payshanba

ZarinaGeografiya: Koreya Respublikasi Sharqiy Osiyoda, maydoni taxminan 100 ming km², aholisi 51–52 mln, poytaxti Seul. Yerlari asosan tog‘li, ekin yeri kam.
AnvarYaponiya — orol davlat: to‘rt katta orol (Xonsyu, Xokkaydo, Kyusyu, Sikoku) quruqlikning 95% dan ko‘pini tashkil qiladi. Maydoni taxminan 378 ming km², aholisi taxminan 124 mln, poytaxti Tokio.
JasurJahon tarixi: XX asr boshida Eronni qojarlar sulolasi boshqargan. 1906-yil 5-avgustda shoh farmoni konstitutsiya va Majlis (parlament) ochilishini va’da qildi; chet ellar bilan iqtisodiy bitimlar Majlis roziligini talab qilgan.
MalikaBitim uchun rozilik kerakligi bizga ham tanish: kelishuvga ota-onalarimiz imzo qo‘yadi.
Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)Jahon tarixi

Qulf 7: Tanaffus: Koreya, Yaponiya, Eron

Topshiriq: Yaponiyaning poytaxti qaysi shahar?

MalikaAdabiyot: Abdulla Oripov she’riyatining xususiyatlari — samimiylik, ichki dard, xalqchil obrazlar, nozik kuzatuvchanlik. She’rlarni kitobdan o‘qiymiz.
AnvarOmon Matjon 1943-yil 14-fevralda Xorazmda, Gurlan tumanining Bog‘olon qishlog‘ida tug‘ilgan; birinchi kitobi — «Ochiq derazalar» (1970).
ZarinaTarix: Jizzax qo‘zg‘oloni (1916; sanalar eski uslubda). Darslikka ko‘ra, yerlarning ko‘chirib keltirilganlarga berilishi, soliqlar oshishi va mardikorlik ro‘yxatlari norozilikni kuchaytirgan; Jizzax uyezdidan 11 ming kishi belgilangan.
JasurRus tili: payt, sabab, maqsad bir gapda: «Перед праздником мы привезём больше игрушек, потому что их быстро покупают, чтобы полка не была пустой». Kasr: «три четвёртых» — 1-hafta, 3/4.
Malika2-haftada javonda 5 ta o‘yinchoq bor edi, 3 tasi sotildi: «три пятых».
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili

Qulf 8: Adabiyot, tarix, rus tili

Topshiriq: 3/4 ruscha qanday aytiladi?

MalikaBobo kecha taxtalarni tayyorlab bo‘ldi; bugun va ertaga yig‘ib bo‘yaymiz, shuning uchun reja bugun tayyor bo‘lsin. A — 2 belanchak + 2 ushlagich; B — 4 ushlagich; C — 1 belanchak + 3 ushlagich.
JasurA ma’lumotga zid: javonda 2 belanchak turibdi, A bilan 4 ta bo‘ladi. A: o‘tgan haftalardagidek sotilsa 18 000 + 2 · 11 250 = 40 500 so‘m.
ZarinaB bitta ma’lumotga hamma narsani tikadi: ushlagich qolmagan, lekin haqiqiy talab noma’lum, 2 hafta kam namuna. Ustiga 2 soat bo‘sh qoladi.
AnvarC: 9 soat; ushlagich 2 dan 3 ga ko‘payadi, belanchak 2 dan 1 ga kamayadi. Belanchak haftada 1 ta, uchala ushlagich ham sotilsa, foyda 18 000 + 3 · 11 250 = 51 750 so‘m. Javon 3 belanchak + 3 ushlagich = 6 joy.
Demak C: ma’lumotga qarab ushlagichni ko‘paytiramiz, lekin bitta turga o‘tib ketmaymiz. Yangi ma’lumot bilan yana tekshiramiz.
Iqtisodiy bilim asoslari

Qulf 9: Navro‘z haftasiga nima olib boramiz?

Topshiriq: Qaysi kalit faqat ushlagichga (B) o‘tib ketishimizga to‘sqinlik qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 12 yulduz

Jamoa hisoboti

Qaror: 1 belanchak + 3 ushlagich

Muammo: Navro‘z haftasiga nima olib boramiz? Ma’lumot: 2 haftada 4 belanchakdan 2 ta, 4 ushlagichdan 4 ta sotildi, javonda 2 belanchak; birinchi hafta foyda 40 500 so‘m. Soat: C = 9 ≤ 10. Ikki hafta kam namuna. Qaror: 1 belanchak + 3 ushlagich (kutilgan foyda 51 750). Keyingi qadam: yangi ma’lumot bilan tekshirish.

— 9-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. 1-hafta: 1 belanchak va 2 ushlagich sotildi, foyda 40 500 so‘m; javonda 1 belanchak qoldi.
  2. Soat: A = 10, B = 8, C = 9; haftada 10 soat bor, uchalasi sig‘adi.
  3. Narx sinov davomida belgilab qo‘yilgan: 80 000 va 47 000 so‘m, chegirma yo‘q (kelishuv 4-band).
  4. 2 haftada 4 belanchakdan 2 ta, 4 ushlagichdan 4 ta sotildi; javonda 2 belanchak. Ushlagich hech qolmagan: haqiqiy talab noma’lum.

Yulduzli savollar

  1. Ushlagich haftasiga 2 tadan sotilsa (2, 4, 6, ...), a₄ = ?

  2. 1 belanchak + 3 ushlagich sotilsa, foyda qancha?

  3. O‘ylab ko‘r: qaysi kalit A ni (2 + 2) tanlamaslikka undadi?

Hikoyadagi darslar